رفتن به بالا
  • چهارشنبه - 29 بهمن 1393 - 12:45
  • کد خبر : ۱۴۳۶۷
  • مشاهده :12 بازدید
  •   
  • Print Friendly
deffult

5برنامه توسعه برای حل مشکل مسکن چه کرده اند؟

یکی از مسائل مهمی که نقش اساسی در زندگی مردم کشور دارد، موضوع مسکن و کمبود آن در مقایسه با انتظارات و نیازهای مردم است.سال هاست که  “مسکن” به آرزویی دست نیافتنی تبدیل شده است. اگر چه دولت ها همواره  در آغاز راه با ارائه سناریوهای مختلف سعی در کاهش قیمتها و افزایش قدرت خرید مردم داشته اند ، اما ...
جنبش عدالتخواه دانشجویی: 

یکی از مسائل مهمی که نقش اساسی در زندگی مردم کشور دارد، موضوع مسکن و کمبود آن در مقایسه با انتظارات و نیازهای مردم است.سال هاست که  “مسکن” به آرزویی دست نیافتنی تبدیل شده است. اگر چه دولت ها همواره  در آغاز راه با ارائه سناریوهای مختلف سعی در کاهش قیمتها و افزایش قدرت خرید مردم داشته اند ، اما نه تنها نتوانستند اقدامی قابل توجه را به اجرا بگذارند بلکه با نگاهی به عملکرد آنها بعد از پایان دوره ریاستشان طرح ها و برنامه هایشان در کاهش قیمت ها و افزایش قدرت خرید مردم بی تاثیر بوده است.

طی 36 سال گذشته دولت های مختلف تنها در قالب دست نوشته هایی برنامه دو سال آینده خود را بخش مسکن  بیان می کنند اما آن برنامه ها به هیچ وجه راهکار مناسبی نیست و تولید را به حد کافی نرسانده اند به تعبیری دیگر می توان گفت برنامه ای جامع در حوزه  مسکن وجود نداشته است وبا توجه به اینکه  مسکن گران‌ترین و استراتژیکی‌ترین محصول در سبد خرید خانوار است به طوری که هر رئیس‌جمهور قبل از انتخابات نیز حل معضل مسکن را به عنوان مهم‌ترین شعار انتخاباتی مطرح می‌کند و این نشان می دهد که دولت ها تنها به این دلیل که در یک دوره تبلیغاتی خاصی را بگذرانند قیمت مسکن را ثابت نگه داشته اند .

همزمان با انقلاب اسلامی جامعه  به تازگی از دوران شبه سرمایه داری پیش از انقلاب در حال گذار به دوره یی بود که شعار توزیع عادلانه ثروت در آن حرف اول را می زد  این شعار که به شکل اعمال سیاست های حمایتی دولت در بخش های مختلف اقتصادی بویژه در بخش مسکن و واگذاری زمین و مصالح ارزان قیمت دیده شد قشر وسیعی از جامعه  را درگیر خود کرد یک سال پس از پیروزی انقلاب  بود که دولت وقت وام هایی را برای خرید به شهروندان اعطا کرد و براساس آن هر یک از شهر وندان موفق شدند تا سقف 300 هزار تومان از تهسیلات دولتی استفاده کنند ارائه این وام اگر چه موجب آرامش نسبی در جامعه شد اما همین وام سنگ بنای ساخت سمفونی ناموزون تورم بازار مسکن شد.

با وجود  تجربه برنامه ریزی  50 ساله  ایران در بخش مسکن مشکلات مردم برای خانه دار شدن همچنان پا برجاست در حالی که برنامه های  اول ، دوم و سوم توسعه اقتصاد ایران در مقطع زمانی سال های 1368 تا 1383 به اهمیت معقوله مسکن توجه ویژه ای داشته است اما متاسفانه همچنان  این بخش از اقتصاد کشور  از نبود یک برنامه جامع و کامل رنج می برد و داشتن یک سرپناه برای اقشار آسیب پذیر جامعه به آرزویی تبدیل شده  که رسیدن به آن دور از دسترس شده است.

برنامه پنج ساله توسعه کشور تبیین کننده سیاست های کلان در جهت بهبود شرایط اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در کشور طی دوره های پنج ساله است .بسیاری از کارشناسان و تحلیل گران بخش مسکن بر این معتفدند که توجه به محورهای مرتبط با بخش مسکن به عنوان یکی از مهم ترین بخش های اقتصاد کشور می تواند مسیر توسعه پنج سال کشور را به صورت قابل ملاحظه ای هموار سازد.اما با نگاهی به این برنامه ها خواهیم دید که اهداف ترسیم شده  به نتیجه مورد نظر نرسیده است.

برنامه اول توسعه:

راهبردهای اساسی بخش مسکن در برنامه اول توسعه رفع معضل مسکن کشور ،تامین زمین عیر کشاورزی ارزان قیمت برای ساخت مسکن،بهره گیری بهینه از ظرفیت های بالقوه عوامل تولید،پرداخت یارانه و اعمال سیاست حمایتی در بخش مسکن به شکل عرضه مصالح ارزان قیمت و ساخت خانه های ارزان قیمت برای اثرگذاری بر بهای مسکن در بازار آزاد و اعطای آن به متقاضیان کم درآمد بود که به دلیل بالابودن سهم زمین در بهای تمام شده واحد مسکونی،بالابردن میانگین سطح زیر بنا و پیچیدگی قوانین ناظر بربخش مسکن در سطح کلان کشور نتوانست به اهداف خود دست پیدا کند.

برنامه دوم توسعه:

در برنامه دوم توسعه نیز راهکارهایی چون تامین زمین آماده سازی شده و ارزان قیمت برای ساخت مسکن اقشار کم درآمد و پشتیبانی از تولید کنندگان مسکن به گونه انبوه سازی در دستور کار مسئولان کشور قرار داشت که به جهت مشارکت نا کافی دستگاه های مرتبط با بخش مسکن بویژه شهرداری ها در انجام پروژه ها، نبود نهاد های سرمایه گذاری در بخش مسکن،ناهمخوانی الگوهای ساخت مسکن با نیازها و امکانات اقتصادی متقاضیان ،نبود مکانیزم های تشویقی برای تولید انبوه مسکن و گرایش نداشتن سرمایه گذاران بخش خصوصی به سرمایه گذاری در بخش مسکن بازهم نتوانست توفیقی دست پیدا کند.

برنامه سوم توسعه:

گذر از دوران جنگ و آرام شدن نسبی فضای کشور سبب شد که دولت در برنامه سوم توسعه با دغدغه کمتری به ساملندهی معضلات و مشکلات مسکن کشور به پردازد. در این مقطع زمانی پشتیبانی از ایجاد تشکل های صنفی و موسسات محلی در راستای تامین مسکن اقشار کم درآمد و بهرذه گیری بهینه از زمین های شهری با هدف کوچک سازی و انبوه سازی در دستور کار مسئولان قرار گرفت.تولید واحد های مسکونی در راستای اهداف کمی بخش مسکن در مقطع زمانی سال های 79 تا 82 مفقیت آمیز بود و بخش بزرگی از موفقیت در پرتو افزایش رشد اقتصادی کشور و همچنین افزایش نقدینگی بود.فروش تراکمی ساختمان از سوی شهردار ها نیز عامل موثر دیگری در رونق مسکن بود که در انبوه سای و کوچک سازی نقش عمده ای را ایفا کرد.بنابراین سیاست های تدوین شده برنامه سوم توسعه همچون پشتیبانی از انبوه سازان در چارچوب بخشودگی های مالیاتی از جمله موارد اثر گذار بر رونق بخش مسکن بود.

برنامه چهارم توسعه:

برنامه چهارم توسعه همزمان با پایان دولت اصلاحات و آغاز دولت نهم بود و طیف کثیری از برنامه های مسئولان برای ساماندهی بازار آشفته مسکن در زمان دولت نهم رقم خورد،اعطای وام 18 میلیونی خرید مسکن،36 میلیونی ساخت مسکن،سند منطقه ای طرح جامع مسکن،لایحه ساماندهی عرضه و تولید و طرح اجاره به شرط تملیک زمین های 99 ساله که از طریق تعاونی ها ی مسکن ساخت آنها به انبوه سازان سپرده می شود از جمله برنامه هایی است که برای توقف روز افزون مسکن در کشور پیاده شد اما در عمل به نتیجه قابل توجهی دست پیدا نکرد.

برنامه پنجم توسعه:

برنامه پنجم توسعه  همزمان با سال های پایانی دولت دهم و آغاز دولت یازدهم بود  هرچند این برنامه با یک سال تاخیر کلید خورد زمانی این برنامه به اجرا درآمد که بسیاری از  اهداف برنامه چهارم توسعه کشور در بخش مسکن نا تمام باقی مانده بود  به این برنامه منتقل شد. تا شاید به سمفونی ناموزون افزایش قیمت و رکود حاکم بر بخش مسکن را موزون کوک کرد. دولت در این برنامه به منظور تامین مسکن و سهولت دسترسی فاقدین مسکن به ویژه گروه های کم درآمد به خانه مناسب، ارتقاء کیفی و کمی مسکن تولیدی کشور، حمایت از سرمایه گذاری در امر تولید مسکن با استفاده از فناوریهای نوین و تولید صنعتی مسکن، بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده شهری و سکونت گاههای غیررسمی و مقاوم سازی واحدهای مسکونی موجود، دولت موظف است از طریق حمایتهای لازم از قبیل تامین زمین مناسب و کاهش یا حذف بهای زمین از قیمت تمام شده مسکن، تامین تسهیلات بانکی ارزان قیمت، اعمال معافیتهای مالیاتی و تامین سایر نهاده های مورد نیاز بخش مسکن ، تدوین نظامات و مقررات مالی ساخت و ساز و اعمال نظارت بر تحقق آنها و افزایش ظرفیت سرمایه گذاری در بخش تولید و عرضه مسکن با هدف تامین مسکن برای فاقدین مسکن (جهت هرخانوار یک بار) با رعایت مقررات ملی ساختمان و الگوی مصرف مسکن و اصول شهرسازی و معماری اقدام کند. اما با وجود اینکه یک سال تا پایان این برنامه  باقی مانده است اما شواهد براین امر تاکید دارد که راهبرد های  تدوین شده برای بخش مسکن در عمل هنوز به نتایج قابل قبولی دست پیدا نکرده است و خانه دار شدن برای اقشار ضعیف و متوسط جامعه همچنان یک آرزوی دست نیافتنی است.

برنامه

هدف

عملکرد

برنامه اول توسعه

تامین زمین غیر کشاورزی ارزان قیمت،سیاست های حمایتی در بخش مسکن به شکل عرصه مصالح ارزان قیمت و ساخت خانه های ارزان قیمت .

به دلیل بالابودن سهم زمین در بهای تمام شده واحدهای مسکونی و پیچیدگی قوانین ناظر بر بخش مسکن در سطح کلان کشور نتوانست به اهداف خود دست پیدا کند.

برنامه دوم توسعه

تامین زمین آماده سازی شده و ارزان قیمت برای ساخت مسکن اقشار کم درآمد و پشتیبانی از تولیدکنندگان مسکن به گونه انبوه سازی(انبوه سازان).

به دلیل نبود سرمایه گذار در بخش مسکن، نبود مکانیزم تشویقی برای تولید انبوه مسکن و گرایش نداشتن سرمایه گذاران بخش خصوصی به سرمایه گذاری نتوانست به اهداف دست پیدا کند.

برنامه سوم توسعه

ایجاد تشکل های صنفی و موسسات محلی برای تامین مسکن اقشار کم درآمد و بهره گیری بهینه از زمین های شهری با هدف کوچک سازی و انبوه سازی.

تولید واحدهای مسکونی در راستای اهداف کمی بخش مسکن در مقطع زمانی سال های ۷۹تا ۸۲موفقیت آمیز بود.

برنامه چهارم توسعه

اعطای وام های ۱۸میلیونی خرید مسکن ،۳۶میلیونی ساخت مسکن ،سند منطقه ای طرح جامع مسکن،لایحه ساماندهی عرضه و تولید و طرح اجاره به شرط تملیک زمین های ۹۹ساله.

ناموفق. دولت طرح مسکن مهر را به اجرا درارد اما به دلیل کمبود منابع مالی  و عدم اختصاص اعتبار از سوی بانک ها این طرح در سکوت کامل پیش می رود و کارشناسان امیدی به آن ندارند.

برنامه پنجم توسعه

تامین مسکن و سهولت دسترسی فاقدین مسکن به خانه مناسب،ارتقای کیفی و کمی مسکن تولیدی،حمایت از سرمایه گذاری در امر تولید ،تامین تسهیلات بانکی ارزان قیمت.

به دلیل عدم تامین تسهیلات لازم بسیاری از طرح ها نیمه تمام باقی مانده  و نرخ سود بالا و عدم سرمایه گذاری  در تولید  در عمل هنوز به نتایج قابل قبولی دست پیدا نکرده است.

سخن آخر….

برنامه ششم در حالی ازسوی مسئولان در حال تدوین است که دیگر اقشار ضعیف جامعه نمی توانند تصویری روشن از مداوای دردی از دردهای بی درمان مسکن داشته باشند چرا که در سال های گذشته به دلیل فقدان برنامه‌ریزی و مدیریت مناسب و مشکل تأمین منابع مالی باعث بروز مشکل در بخش مسکن شده است و رکودی را ایجاد کرده که به نفع مصرف کنندگان نیست اما نکته مهم این است که هیچ راه حل یک شبه‌ای برای حل مشکل مسکن وجود ندارد. چرا که برخورد شتاب زده با معضل نا بسامانی مسکن  طی سال های گذشته منجر به تدوین و اجرای ناقص طرح‌های متعدد شده و عملاً ارائه طرح‌ها تأثیری بر بازار نداشته است.

فهم ابعاد معضل مسکن به اندازه ای راحت است که  حتی اگر از پنجره به بیرون نگاه کنید براحتی می توانید نسبت بالای جمعیت جوان  را به عنوان متقاضیان مسکن درک کنید این افراد خانواده های جدیدی را تشکیل خواهند داد که هر ساله در سالنامه آماری  چاپ می شود.

باید توجه د اشت با پایان برنامه پنجم توسعه کشور درسال 1394 تنها 10 سال و دو برنامه توسعه 6و7 دیگر تا رسیدن به افق 1404 یا چشم انداز 20 ساله کشور که از سال 1384 اجرای آن شروع شده، باقی مانده است. برنامه های ششم و هفتم توسعه کشور به اعتقاد کارشناسان باتوجه به عقب ماندگی های دو برنامه چهارم و پنجم که یکی به پایان رسیده و دیگری از نیمه گذشته، نقش بسیار مهمی در رسیدن به چشم انداز 20 ساله کشور دارند و البته در این بین این برنامه ششم است که بیشترین نقش را در جبران گذشته بازی می کند و از این حیث تدوین و اجرای برنامه ششم توسعه نقشی بسیار مهم را برای رسیدن به توسعه واقعی درکشور بازی خواهد کرد.

امید است دولت تدبیر و امید که  قرار است برنامه ششم را تدوین کند با نگاهی کارشناسانه تر مرهمی بر زخم های کهنه بخش مسکن بگذارد و بارقه های امید را برای اقشار ضعیف و متوسط جامعه که همواره در آرزوی داشتن یک سرپناه هستند روشن کند./خانه ملت

انتهای پیام /

لینک کوتاه این مطلب: http://edalatkhahi.ir/?p=14367

اخبار مرتبط


ارسال دیدگاه