رفتن به بالا
  • شنبه - 24 بهمن 1394 - 09:35
  • کد خبر : ۱۶۳۱۶
  • مشاهده :  27 بازدید
  • چاپ خبر : بانک، خدمت گذار 1 درصدی ها و خیانتکار به 99 درصدی ها

بانک، خدمت گذار 1 درصدی ها و خیانتکار به 99 درصدی ها

شناخت صحیح از مفهوم بانک و جایگاه آن در نظام اقتصادی می تواند خود نیمی از حل مسائل مربوط به سیستم بانکداری باشد تا از افتادن در دام مسائل انحرافی شبیه ربوی بودن دیرکرد و … جلوگیری کنیم.

به گزارش عدالتخواهی امروزه بانک به عنوان مهم ترین نهاده تامین مالی در کشور دارای خدمات و خیانت های فراوان در اقتصاد است که حذف آن عملا در شرایط فعلی از حوزه اقتصاد امکان پذیر نیست. آنچه در این نوشتار به آن خواهیم پرداخت مفهوم شناسی بانک ها و کارکردها و مشکلات سیستم بانکی در عصر حاضر است.
الف) مفهوم شناسی بانک ها
شناخت صحیح از مفهوم بانک و جایگاه آن در نظام اقتصادی می تواند خود نیمی از حل مسائل مربوط به سیستم بانکداری باشد تا از افتادن در دام مسائل انحرافی شبیه ربوی بودن دیرکرد و … جلوگیری کنیم.
اساسا بانک یک واسطه در سیستم معامله کالا به کالا می باشد که برای مدیریت انباشت پول در نظام اقتصادی فعالیت می کند. سپرده خرد را از سطح جامعه جمع می کند و در اختیار متقاضیان آن سپرده قرار می دهد. به دلیل تجمیع سپرده خرد و تبدیل آن به سپرده کلان تر، به خودی خود ارزش سپرده های متقاضیان در بازار بیشتر از سپرده های خرد اولیه در سیستم بانکی است یعنی ارزش 1000 میلیارد در دست یک نفر در بازار بیشتر از ارزش 10 میلیون در دست صد نفر می باشد و این امر سبب می شود خروجی سیستم بانکی فارغ از هر تحلیلی رشد 1درصدی ها در قبال 99 درصدی های جامعه باشد. این ویژگی های کلی بانک سبب می شود که اساسا بین بانکداری قبل و بعد از انقلاب در ذات تفاوتی وجود نداشته باشد گرچه تلاش هایی برای کنترل این امر انجام گرفته شده است زیرا یکی از شعارهای انقلاب تغییر در نظام بانکی سرمایه داری بوده است.

ب) کارکرد بانک ها
مهم ترین کارکرد های بانک را میتوان در سه حوزه خلق پول، تجهیز و تخصیص منابع و خدمات بانکی تقسیم بندی کرد.
1)خلق پول: مهم ترین ویژگی امروزه بانک توان خلق پول است به نحوی که بانک قادر است از 100 واحد پول، 500 واحد پول ایجاد کند که این ضریب رشد پول را ضریب فزاینده می گویند که در ارتباط معکوس با نرخ سپرده ذخیره قانونی قرار دارد. هر چه نرخ سپرده ذخیره قانونی – که میزان درصدی از پول نگه داری شده توسط بانک برای هر حساب برای در اختیار گذاشتن آن به بانک مرکزی از یک حساب است- پایین تر باشد قدرت خلق پول بانک بیشتر می شود که متاسفانه در این دولت نرخ سپرده ذخیره قانونی از 13 درصد به 10 درصد کاهش یافت و قدرت خلق پول توسط بانک ها افزایش یافت.
این قدرت خلق پول توسط بانک ها عملا یک رانت حکومتی است که اگر توسط حاکمیت مدیریت نشود و در تولید گمارده نشود سبب افزایش نقدینگی و تورم می شود. به همین دلیل عامل اصلی تورم در کشور را در حال حاضر بانک ها می دانند. با این شرایط باهوشان کم خرد از استقلال بانک مرکزی سخن می گویند حال آنکه مجوز بانک خود رانت یک حاکمیت است که در اختیار هیئت مدیره بانک قرار میگیرد و حداقل خواسته حاکمیت در قبال این رانت، مدیریت در راستای اهداف حاکمیت جهت کمک به مردم می باشد.
2) تجهیز و تخصیص منابع: تجهیز منابع بانک ها از طریق حساب های قرض الحسنه جاری و پس انداز و حساب های سرمایه گذاری کوتاه مدت و بلند مدت انجام می گیرد و تخصیص منابع از طریق عقود انجام می گیرد که ربوی بودن در این مراحل اتفاق می افتد.

ج) مشکلات نظام بانکی
1) اساس سیستم بانکی موجود: به خاطر ترویج و حمایت از 1 درصدی ها و ضد عدالت بودن کلیت سیستم آن زیر سوال است که به دلیل عدم وجود سیستم جایگزین امکان حذف فعلی آن وجود ندارد.
2) توجیهی بودن قوانین بانک مرکزی: متاسفانه یکی از مهم ترین مشکلات سیستم بانکی عدم پایبندی سیستم بانکی به قوانین بانک مرکزی است و قوانین بانک مرکزی صرفا جنبه پیشنهادی دارد و از ابزار لازم برای ضمانت اجرایی قوانین برخوردار نیست و عملکرد بانک مرکزی نیز نمایانگر خواستی برای اجرای این قوانین نمی باشد.
3) شرکت داری فراتر از قانون: بانک واسطه مالی است نه بنگاه داری تجاری که بخواهد به فکر صرفا سود حداکثری باشد. طبق قانون، بانک ها 40 درصد سرمایه خود را می توانند در شرکت ها سرمایه گذاری کنند در صورتی که اکثریت بانک ها چند صد برابر قانون در شرکت های خود سرمایه گذاری می کنند و همچنین خلاف قانون در حوزه های زمین و مسکن و دلالی سرمایه گذاری می کنند.
4) معوقات معوق: طبق آمار بانک مرکزی 10 بدهکار بانکی 12 هزار میلیارد یعنی 15 درصد معوقات به بانک ها بدهکار هستند. از کلیه معوقات 30 درصد در حوزه صنعت و تولیدات است و 70 درصد در جاهای دیگری خرج شده است که اغلب رانت های بین شرکت های متعلق به بانک ها و افراد خاص بوده است. حتی با رسانه ای شدن و پیگیری دستگاه قضا بانک ها خود از پیگیری معوقات امتناع میکردند که نشان میدهد در این بین پای خود بانکی ها نیز گیر است.
5) انحراف در سپرده قرض الحسنه: از حدود 100 هزار میلیارد، 30 هزار میلیارد پس انداز قرض الحسنه است و 70 درصد دیگر جاری قرض الحسنه است. بانک ها تنها 6 هزار میلیارد برای واج ازدواج و 8 هزار میلیارد برای کمیته امداد از سپرده بدون سود مردم وام قرض الحسنه پرداخت می کند. از حساب های پس انداز قرض الحسنه مردم 50 درصد آن مشخص نیست که در چه منابعی خرج می شود که احتمالا وام های بدون بهره مدیران و کارمندان بانک ها از این منابع تامین می شود.
6) شفافیت ناقص: بر اساس قانون، بانک ها باید هر سه ماه یکبار موارد خواسته شده توسط بانک مرکزی را در اختیار عموم قرار دهد تا بانک ها از دخمه های تاریک به کلبه های شیشه ای تبدیل گردند به نحوی که همه عملیات و دخل و خرج آن شفاف باشد. متاسفانه بانک ها در ایران هیچ کدام دارای شفافیت مالی نیستند و به صورت ناقض بعضی اطلاعات را در اختیار مردم قرار میدهند.
امروزه نیاز اصلی جهت محدود کردن بانک ها برای جلوگیری از اعمال ضد قانون در دو مبحث اصلی قرار می گیرد. یکی شفافیت بر اساس قانون مصوب بانک ها و دیگری نظارت دقیق و قاطع بانک مرکزی بر بانک ها و توان اعمال قانون بر بانک های متخلف.
محمد جواد جلالفرد، عضو شورای مرکزی جنبش عدالتخواه دانشجویی

اخبار مرتبط


ارسال دیدگاه