رفتن به بالا
  • چهارشنبه - 9 تیر 1395 - 12:02
  • کد خبر : ۲۱۶۰۳
  • مشاهده :2,600 بازدید
  •   
  • PrintFriendly and PDF
1395040906
معیار 61 منتشر شد:

آموزش عالی به سمت پولی شدن می‌رود؟

برای جبران کسری بودجه دانشگاه‌ها، غیراز دریافت شهریه، راهکار‌های دیگری نیز ارائه شده است. تغییر مدل‌های اقتصادی در دانشگاه به سمت فروش فناوری، صنعت و دانش و همچنین تأمین هزینه تحصیل دانشجویان از محل منابع سپرده‌های قرض‌الحسنه بانک‌ها راهکارهای مناسبی برای حل مشکل بودجه دانشگاه‌ها هستند.

جنبش عدالتخواه دانشجویی: 

به گزارش عدالتخواهی شصت‌ویکمین بسته خبری معیار علم و فناوری که به مهم‌ترین رویدادهای این حوزه اختصاص دارد، منتشر شد. در این شماره به بررسی دو پرونده مهم پرداخته شده است. «کاهش شتاب رشد علمی» و «خصوصی سازی آموزش عالی» موضوع این پرونده‌ها می‌باشد.

پرونده اول: «وزات علوم برای معضل کاهش شتاب رشد علمی چه کرده است؟»

هفته گذشته، رهبر معظم انقلاب در دیدار جمعی از اساتید، نخبگان علمی و پژوهشگران دانشگاه‌ها با ترسیم اهداف ۲۰ ساله نظام اسلامی، دانشگاه‌ها را پایه و اساس این اهداف والا برشمردند و بر افزایش سرعت رشد علمی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی به عنوان یکی از الزامات تبدیل شدنِ نظام اسلامی به قدرتی علمی و مطرح در دنیا تأکید کردند.

با بررسی آخرین آمار تولیدات علمی ایران در پایگاه اسکوپوس[۱] به وضوح می‌توان متوجه کاهش چشم‌گیر شتاب رشد علمی در چند سال اخیر شد.[۲] در مورد نشریات نمایه‌شده در پایگاه ISI نیز وضعیت مشابهی مشاهده می‌شود.

۱۳۹۵۰۴۰۹۰۱

تأکید رهبر معظم انقلاب مبنی بر افزایش سرعت رشد علمی، زمینه‌ای برای اظهار نظر مسئولین در مورد وضعیت موجود رشد علمی در ایران شد. مخبر دزفولی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، مقایسه وضعیت شتاب رشد علمی کشورهای منطقه در قیاس با ایران را هشداری برای وضعیت علمی کشورمان دانست. وی با اشاره به سرعت رشد علمی ایران در سالیان گذشته آن را ۱۳ برابر متوسط جهانی خواند که متاسفانه امروز به ۴ برابر کاهش یافته است. به گفته مخبر دزفولی، عامل اصلی کاهش سرعت تولید علم، سهم اندک اعتبارات پژوهشی از محل تولید ناخالص داخلی است. احمدی، معاون علمی و پژوهشی وزیر علوم، نیز اعتقاد دارد که پیشرفت رتبه ایران در زمینه‌های علمی، موجب شده تا سبقت گرفتن از رقبا دشوارتر شود. لذا به عقیده احمدی، ارتقاء رشد علمی مستلزم صرف زمان بیشتری است. وی همچنین نمایه نشدن مجلات علمی و پژوهش داخلی در پایگاه‌های بین‌المللی، عدم حمایت‌های مالی مناسب و سهم کم مقالات حوزه علوم انسانی را از عوامل کاهش شتاب رشد علمی می‌داند. ستاری، معاون علمی و فناوری رئیس جمهور، نیز فعالیت اساتید دانشگاهی در شرکت‌های دانش‌بنیان را تنها راه حرکت به سمت پیشرفت علمی می‌داند و به عدم اتخاذ این رویه توسط اساتید منتقد است.

با وجود این سخنان، برخی کارشناسان معتقدند چند سالی است رشد علمی کشور کُند شده و به‌رغم تذکر رهبر انقلاب طی دو سال اخیر نیز هیچگونه اقدام مشخصی از سوی وزارت علوم و سایر دستگاه‌های متولی برای بهبود وضعیت مشاهده نشده است.

به هر حال، در بررسی عوامل کاهش شتاب رشد علمی می‌توان به برخی حاشیه‌پردازی‌های وزارت علوم، کم بودن سهم بودجه پژوهشی از تولید ناخالص داخلی، بالارفتن هزینه‌های چاپ مقالات کنفرانسی و کمبود هزینه پژوهانه دانشجویان دکتری و درگیر شدن آنان با مسأله امرار معاش که سهم بزرگی از تولیدات علمی دانشگاهی را بر عهده دارند، اشاره کرد.

پرونده دوم: «آموزش عالی به سمت پولی شدن می‌رود؟»

چند وقتی است که وزارت علوم برای جبران معضل کسری بودجه دانشگاه‌ها و تأمین مالی آن‌ها، به اتخاذ سیاست خصوصی‎سازی دانشگاه‌ها به عنوان ساده‌ترین راه حل روی آورده و با تمام قوا در تحقق این برنامه تلاش می‌کند. طرح شعار آموزش عالی برای همه در راستای تقویت و توسعه دانشگاه آزاد و پیشنهاد حذف واژه غیرانتفاعی در راستای حمایت از دانشگاه‌های خصوصی، شاهدی بر این مدعاست. همچنین کاهش ظرفیت مؤسسات و دانشگاه‌های دولتی به بهانه کیفیت‌بخشی، دیگر سیاست این روزهای وزارت علوم است.

متأسفانه از مهم‌ترین اجزای این خصوصی‌سازی در مدل مدنظر وزارت علوم، دریافت شهریه به عنوان منبع تأمین هزینه‌ها است. هفته گذشته، فرهادی، وزیر علوم نیز با بیان اینکه آموزش رایگان مختص آموزش و پرورش است نه وزارت علوم، این ادعا را تقویت کرد.

در مقابل ادعای وزیر علوم، برخی کارشناسان نه‌تنها راهکار دریافت شهریه و پولی کردن آموزش عالی را مؤثر نمی‌دانند که معتقدند در شرایط فعلی، ۸۴ درصد از دانشجویان نیز برای تحصیل مجبور به پرداخت شهریه می‌باشند. لذا دریافت شهریه از ۱۶ درصد مابقی نمی‌تواند پاسخگوی کسری بودجه دانشگاه‌های کشور باشد. همچنین سیاست خصوصی‎سازی دانشگاه‌ها در کشور ما تاکنون کارساز نبوده و به شهریه‌های سنگین و نگاه تجاری به مقوله آموزش منجر شده است. چراکه اگر کارساز بود، امروزه با وجود شهریه‌پرداز بودن ۸۴ درصد دانشجویان، دانشگاه‌ها با این حجم مشکلات مالی روبرو نمی‌شدند.

با این‌حال، برای جبران کسری بودجه دانشگاه‌ها، غیراز دریافت شهریه، راهکار‌های دیگری نیز ارائه شده است. به عنوان مثال، ستاری، معاون علمی و فناوری رئیس جمهور، تغییر مدل‌های اقتصادی در دانشگاه را به عنوان راه حل جبران کسری‌ها ضروری می‌داند. به عقیده وی، درصد قابل توجهی از درآمد دانشگاه‌ها باید از محل فروش فناوری، صنعت و دانش باشد. برخی دیگر از کارشناسان نیز تأمین مالی از محل منابع سپرده‌های قرض‌الحسنه بانک‌ها را راهکار مناسبی برای حل مشکل بودجه دانشگاه‌ها می‌دانند؛ به این معنی که دانشجویان با استفاده از این منابع،‌ هزینه تحصیل خود را تأمین کرده و پس از اتمام تحصیل،‌ بدهی خود را پرداخت نمایند. این حالت، علاوه بر اینکه در بلندمدت، بار مالی برای دولت نخواهد داشت، موجب هدایت تحصیلی صحیح دانشجویان نیز خواهد شد؛ به گونه‌ای که افراد با آینده‌نگری در مورد شغل و کسب درآمد خود به تحصیل می‌پردازند.

در مجموع، می‌توان گفت که پسندیده‌تر آن است که وزارت علوم از فکر پولی کردن آموزش عالی خارج شود و با توجه به تجربیات جهانی و مقتضیات جامعه، یک سازوکار اصولی، برای تأمین مالی دانشگاه‌ها طراحی کند.

یک دقیقه تأمل

دی‌ماه گذشته، احمدی، معاون پژوهشی وزیر علوم از حذف ردیف بودجه طرح‌های کلان ملی و دغدغه شورای عتف برای این موضوع خبر داد و گفت: «با وجود اینکه در شورای عتف، بودجه برای این طرح‌ها مصوب شده بود، ردیف بودجه طرح‌های کلان از برنامه سال ۹۵ حذف شد». آن‌زمان وی معتقد بود یا این ردیف بودجه از قلم افتاده یا اشتباهی صورت گرفته است. همان ایام نیز شورای عتف با ارسال نامه‌ای به سازمان مدیریت، درخواست اصلاح داشت. با وجود این، بعد از گذشت بیش از ۵ ماه، احمدی این هفته نیز از در دست پیگیری بودن این موضوع خبر داد! آیا هنوز هم این بودجه از قلم افتاده است؟

سایر اخبار مهم

لزوم تبیین نقشه‌ی جامع برای دانشگاهیان و تبدیل آن به برنامه و افزایش سرعت رشد علمی در دانشگاهها و مراکز علمی در نگاه رهبر انقلاب

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار جمعی از اساتید دانشگاهی با ترسیم اهداف بیست ساله نظام اسلامی برای دستیابی به جایگاه ایرانی «مقتدر، عزتمند، مستقل، متدین، ثروتمند، برخوردار از عدالت و دارای حکومتی مردمی، پاک، جهادگر، دلسوز و پرهیزگار»، دانشگاهها را پایه و اساس این اهداف والا برشمردند و تأکید کردند: «افزایش سرعت رشد علمی در دانشگاهها و مراکز علمی»، «ایجاد و تقویت احساس هویت افتخارآمیز ایرانی- اسلامی در جوانان»، «انقلابی بودن دانشگاهها و دانشجویان»، و «نقش آفرینی واقعی فرماندهان و افسران جنگ نرم»، از جمله الزامات تبدیل شدنِ نظام اسلامی به یک قدرت علمی مطرح، و الگوی مردم سالاری همراه با اسلام و معنویت، در دنیا است.

فرهادی: شتاب علمی قدری کاهش یافته است / آموزش رایگان مختص آموزش و پرورش است

فرهادی وزیر علوم: شتاب علمی قدری کاهش یافته که آن هم مستلزم تقویت بودجه های دانشگاهی است که انشاالله با نظر مساعد نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی این مهم نیز محقق می‌شود. پردیس‌های دانشگاهی باید ساماندهی شده و اکثرا به واحدهای بین الملل تبدیل شوند و در خصوص اصل قانون اساسی که آموزش را رایگان اعلام کرده، باید گفت این مختص آموزش و پرورش است و در مورد آموزش عالی گفته شده که تحصیل تا حد خودکفایی رایگان است.

مخبر دزفولی: حاشیه های آموزش عالی موجب کاهش شتاب علمی کشور است

مخبر دزفولی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: اگر دانشگاه و مراکز علمی ما درگیر حاشیه ها شوند رتبه علمی و شتاب علمی ما دچار اختلال خواهد شد کما اینکه ما در مقاطعی شاهد این اختلال و اِشکال در دانشگاه ها بوده ایم. شاید یکی از دلایل کاهش شتاب علمی کشور برخی حاشیه هایی باشد که در چند سال گذشته در آموزش عالی کشور پیش آمده و امیدواریم که این موارد کنار برود و مأموریت های اصلی دانشگاهی در کنار فعالیت های فرهنگی، سیاسی و امور علمی جایگاه خودش را پیدا کند.

ستاری: فعالیت اساتید دانشگاه در شرکت‌های دانش‌بنیان پایه تحقق منویات رهبری در پیشرفت علمی است

ستاری معاون علمی و فناوری: تفکر عدم وابستگی، نگاه به نیرو و توان داخلی و تکیه به نیروی انسانی بومی برای تحقق ایران مقتدر از نظر علمی و فناوری بسیار اهمیت دارد. ستاری با اشاره به نقش اساتید دانشگاه در ساختن ایران مقتدر مدنظر مقام معظم رهبری گفت: حضور اساتید دانشگاه در شرکت‌های دانش بنیان در اقتدار این شرکت‌ها نقش بسیاری دارند زیرا حضور اساتید دانشگاه در شرکت‌های دانش بنیان می‌توانند ایده را به ثروت تبدیل کنند.

احمدی: سهم پژوهش از بودجه صرفاً نیم درصد است/ ۱۳ سال هیچ ارزی به آزمایشگاه‌ها تزریق نشده است

احمدی معاون پژوهشی وزیر علوم درباره مطالبه‌گری اخیر رهبری در مورد کاهش شتاب رشد علمی کشور گفت: طبق برنامه پنجم باید سهم اعتبارات پژوهشی از سهم تولید ناخالص ملی ۳ درصد باشد؛ اما متأسفانه به دلیل مشکلات اقتصادی و برنامه‌ریزی این سهم هم‌اکنون کمتر از نیم درصد است. یکی از مهم‌ترین مطالب در این راستا تأمین اعتبار کافی جهت توسعه و بهبود زیرساخت‌ها و سامان‌دهی آزمایشگاه‌ها است. ۱۳ سال هیچ ارزی به آزمایشگاه‌ها تزریق نشده است.

آمار یک مؤسسه اروپایی از افت علمی تمامی دانشگاه‌های ایران/ نگرانی اساتید درباره توقف رشد علمی

صلاحی رئیس سازمان بسیج اساتید: یک مؤسسه هلندی اعلام کرده به‌جز دانشگاه فردوسی و شهید بهشتی همه دانشگاه‌های کشور دچار افت علمی شده‌اند.

ستاری:  هر ۵۰۰۰ دلار واردات یعنی از دست دادن یک شغل در جامعه/ کار آفرینی به معنای واقعی در حال نابود شدن است

ستاری معاونت علمی فناوری: پول نفت ایرانیان را وابسته کرده و اعتماد به نفس را دربین ملت ما از بین برده وکار آفرینی به معنای واقعی در حال نابود شدن است. کارآفرینی با آزمایشگاهای مجهز ایجاد نمی شود وبه ازای هر ۵ هزار واردات یک شغل از بین می رود. دو هزار و ۴۰۰ شرکت دانش بنیان باید با هم متحد شده واقتصاد کشور را درست کنند. داشتن نفت مهم نبوده بلکه دانش استفاده از آن بسیار مهم است و در آینده نزدیک با ایجاد صندوقهای VC و ورود به بورس در بحث شرکتهای دانش بنیان سبب توسعه فعالیتهای اقتصادی این شرکت ها می شویم.

شریعتی نیاسر خبر داد؛ واحدهای بی مشتری آموزش عالی تعطیل می شوند/ ساماندهی پیام نور

شریعتی نیاسر معاون آموزشی وزارت علوم مهمترین بند سند آمایش را ساماندهی مراکز آموزش عالی عنوان کرد و افزود: تعدادی از مراکز آموزش عالی از استاندارد لازم برخوردار نیستند که ساماندهی خواهند شد.

فرهادی: مقدمات اجرای سه طرح علمی تحقیقاتی بزرگ ۳ میلیون یورویی با اتحادیه اروپا فراهم شده است

فرهادی وزیر علوم: ۱۴۱طرح تحقیقاتی مشترک با مراکز علمی کشورهای اروپایی از جمله ایتالیا، آلمان، فرانسه، اتریش و ترکیه انجام شده ومقدمات اجرای سه طرح علمی تحقیقاتی بزرگ ۳ میلیون یورویی نیز با اتحادیه اروپا فراهم شده است.

ارزیابی و نظارت عملکرد واحدهای پژوهشی و اجرای فرایند لغو مجوز برای مراکز پژوهشی ضعیف

شریفی مدیر کل دفتر سیاستگذاری و برنامه‌ریزی‌ امور پژوهشی وزارت علوم: از پژوهشگاه‌ها خواسته شده است تا برای خود یک برنامه راهبردی متناسب با ماموریت‌های تعریف شده تدوین کنند و در وزارت علوم نیز بر اساس این برنامه‌های راهبردی، اقدام به پایش عملکرد آنها در پایان سال خواهد شد. علاوه بر آن برنامه ارزیابی و نظارت عملکرد واحدهای پژوهشی که مجوز دارند را در دستور کار داریم.  در صورتی که مراکز پژوهشی دارای عملکر ضعیفی باشند، مجوز آنها فرآیند لغو را طی خواهند کرد.

تقسیم دانشگاهها به دانشگاههای تخصصی و دانشگاههای جامع

شریعتی نیاسر معاون آموزشی وزیر علوم: سطح بندی دانشگاهها امشب اعلام می شود و در این سطح بندی دانشگاهها به دانشگاههای تخصصی و دانشگاههای جامع تقسیم شده اند. هر یک از این دو دانشگاه نیز به ۴ سطح تقسیم شده اند به طوری که دانشگاه جامع دارای ۴ سطح و دانشگاه تخصصی نیز دارای ۴ سطح است.

ارائه تسهیلات ویژه به پایان نامه های کاربردی دانشجویان

احمدی معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم: هدف اصلی وزارت علوم این است که پایان نامه هارا ماموریت گرا کرده تا دانشجویان مقاطع پایین تر و پژوهشگران از آنها استفاده کنند. سعی می شود از پایان نامه ها در جهت ارتباط بین صنعت و دانشگاه استفاده شود و در این میان به دانشجویانی که پایان نامه های خوبی ارائه دهند تسهیلاتی اعطا می شود. استادان دانشگاه اگر پایان نامه هایشان از سطح کیفی بالایی برخوردار باشد علاوه بر ترفیع رتبه شان تسهیلات ویژه ای به آنها تعلق می گیرد.

ماهیت دوگانه ماموریت‌ها و عدم تثبیت بودجه شورای عتف مهم‌ترین چالش‌های مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

ابویی اردکانی رئیس اسبق مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور: مرکز تحقیقات سیاست‌های علمی کشور با چالش‌هایی مانند ماهیت دوگانه ماموریت‌ها، عدم تثبیت بودجه شورای عتف و شورای ناکافی بودجه، سرعت در تصمیم‌گیری نهادهای بالادستی مانند هیات‌امنای شورای گسترش و معاونت راهبردی روبرو است.

اخمدی: تعیین راهبردها و برنامه‌های کلان توسعه در حوزه‌های علوم، تحقیقات و فناوری در اختیارات شورای عتف است

احمدی معاون پژوهش و فناوری وزیر علوم: طبق قانون، شورای عتف از قدرت و اختیارات بالایی برخوردار است و مصوبات آن برای تمامی دستگاه های کشور لازم الاجرا است؛ از این رو تمام تلاش ما در طول دو سال گذشته این بوده است که این شورا به جایگاه اصلی خود بازگردد. شرح وظایف شورای عتف ابلاغ شده و بر اساس آن به طور صریح پایش و ارزیابی علم و فناوری کشور در کنار تعیین راهبردها و برنامه‌های کلان توسعه در حوزه‌های علوم، تحقیقات و فناوری در چارچوب سند چشم انداز و بالادستی از جمله وظایف این شورا تعیین شده است.

احمدی: حذف ردیف بودجه طرح‌های کلان ملی را پیگیری می‌کنیم

احمدی معاون پژوهش و فناوری وزیر علوم: چالش‌های دبیرخانه شورای عتف مسائلی مانند عدم ردیف بودجه مستقل و کمبود نیروی انسانی که آئین نامه شرح تفصیلی شورا را در دستور کار قرار داده و مصوب کردیم. در حال پیگیری حذف ردیف بودجه طرح‌های کلان ملی هستیم تا این طرح‌ها را هم ساماندهی کنیم.

ارتقای حداقل ۵ دانشگاه و پژوهشگاه کشور به تراز بین المللی یکی از برنامه های وزارت علوم در راستای اقتصاد مقاومتی است

احمدی معاون پژوهشی وزیر علوم: از جمله برنامه های تعیین شده برای وزارت علوم و دانشگا‌ه‌های ذیربط در راستای اقتصاد مقاومتی ایجاد دانشگاه کارآفرین، ایجاد و طراحی اجرای پایش و ارزیابی نظام علم و فناوری، ارتقای حداقل ۵ دانشگاه و پژوهشگاه کشور به تراز بین المللی و تقدیر و مدل از  دانشگاه های برتر برای بهره وری بیشتر است.

تدوین پیش نویس اولیه گزارش ملی اجرایی سازی سند نخبگان

جعفری اسکندری مدیرکل برنامه‌ریزی و نظارت ستاد اجرایی سازی سند راهبردی کشور در امور نخبگان: پس از ابلاغ ۱۵ اقدام ملی اولویت‌دار از سند راهبردی کشور در امور نخبگان از طرف رئیس جمهور به دستگاه های مربوطه در سال گذشته، مدیریت برنامه ریزی و نظارت ستاد اجرایی سازی سند راهبردی کشور در امور نخبگان برای ۳ ماهه دوم سال جاری تدوین پیش نویس اولیه گزارش ملی اجرایی سازی سند نخبگانی را در دستور کار خود قرار داده است.

تکیه زاهدی بر کرسی ریاست کمیسیون آموزش مجلس

زاهدی با ۱۳ رای از ۲۳ رای ماخوذه رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی شد.

**********************************************************

پی‌نوشت:

[۱] Scopus

[۲] البته آمار سال ۲۰۱۵ میلادی طی ماه‌های آینده پس از تکمیل نمایه سازی نشریات کامل‌تر می‌شود

منبع عیار آنلاین

انتهای پیام /

لینک کوتاه این مطلب: http://edalatkhahi.ir/?p=21603

اخبار مرتبط


ارسال دیدگاه