جزوه آسیب شناسی مجلس شورای اسلامی
آغاز ماجرا
سالهاست که دلسوزان انقلاب اسلامی و مردم بر معیوب بودن ساختار مجلس شورای اسلامی و عدم کارآمدی آن، مشکلات بسیار نمایندگانی که انتخاب میشوند، پیوندهای نا سالم نمایندگان با مراکز زر و زور و … تاکید داشتهاند. مشکلاتی که باعث شده است تا مجلس نتوان نقش نظارتی و قانونگذاری خود را با توجه نیازهای مردم و انقلاب ایفا کند. همواره دغدغهمندان در طول سالیان گذشته در مقالات و سخنرانیها بر این اشکالات تکیه و خواستار رفع آنها شده بودند تا قوهی مقننه بتواند با جایگاه رفیع خود در قانون اساسی دست یابد. تا نمایندگان با فضیلت، دلسوز، صادق، پرکار و متخصص به این مکان مهم راه یافته و بتوانند مشکلات مردم و نظام مقدس جمهوری اسلامی را به بهترین نحو حل کنند.
پس از ماجرای یکشنبهی سیاه (۳۰ خرداد ۸۹) و دادن چهرهی قانونی به پایمال کردن سرمایهی دانشگاه آزاد، که بی اغراق میتوان آنرا یکی از بزرگترین سرقتهای پس از انقلاب نامید، توجهها به سمت اصلاح این قوهی بسیار مهم بیشتر جلب شد. البته خوشبختانه با اعتراضات دانشجویان و تجمع چند هزار نفره مقابل مجلس و اعتراضات سیاسیون و رسانهها، نمایندگان در طرحی دیگر این اشتباه مجلس را اصلاح کردند.
جمعی از نمایندگان دلسوز و متفکر و خوش فکر مجلس طرحی را برای نظارت بر نمایندگان جهت جلوگیری از بروز هر گونه فساد، تقدیم مجلس کردند. طرحی که دارای یک فوریت بود.
فوریت طرح نظارت مجلس بر نمایندگان رای نیاورد
در جلسه علنی یکشنبه ۴ مهر ۸۹ مجلس یک فوریت طرح نظارت مجلس بر امور نمایندگان را تصویب نکرد! ین طرح با مطرح شدن نظرات موافقان و مخالفان و به رای گذاشتن یک فوریت این طرح از ۲۰۱ نماینده حاضر ۷۹ نفر رای موافق و ۸۱ نفر رای مخالف دادند و یک فوریت این طرح رای نیاورد.
بر این اساس طرح نظارت مجلس بر امور نمایندگان به کمیسیون اصل ۹۰ ارجاع شد و این طرح به صورت عادی و بدون فوریت در مجلس بررسی می شود. این یعنی اطالهی بررسی طرح. یعنی چندسال دیگر نوبت این طرح خواهد رسید!
جنبش عدالتخواه دانشجویی از رییس مجلس شورای اسلامی برای پاسخگویی در این باره دعوت کرد
در پی رد فوریت طرح نظارت بر نمایندگان در روز یکشنبه ، جنبش عدالتخواه دانشجویی نامه ای سرگشاده خطاب به رییس مجلس شورای اسلامی منتشر کرد . در ذیل متن کامل این نامه آورده می شود.
«رییس محترم مجلس شورای اسلامی؛ جناب آقای لاریجانی
نکتهى دیگر دربارهى شأن نظارتى مجلس است. ببینید، مجلس نسبت به دستگاههاى اجرائى کشور شأن نظارتى دارد – که خوب، چیز بسیار بااهمیتى هم هست – یک شأن نظارتى هم براى خود مجلس و براى آحاد نمایندگان تعریف کنید.
مقام معظم رهبری در جمع نمایندگان مجلس شورای اسلامی
چهار ماه از مطالبه رهبری مبنی بر ایجاد ساز و کار نظارتی بر نمایندگان مجلس می گذرد. شاهد بودیم که فوریت این طرح در جلسه ۴ مهر از طرف نمایندگان رد گردید. پرواضح است که اگر نمایندگان محترم مردم در مجلس شورای اسلامی نگران شان نمایندگی خود هستند، باید در جهت ایجاد ساز و کار نظارت که نتیجه آن شفافیت در امور نمایندگان است، حرکت نمایند و اراده جدی خویش را نمایان سازند. اما مخالفت با فوریت طرح پیشنهادی امکان ایجاد شدن ذهنیتی خلاف در افکار عمومی دارد که موجب وهن شان نمایندگان مجلس در جامعه می گردد.
بر نمایندگان محترم این امر واضح است که نظارت یکی از راه کارهای مشخص جهت کاهش مفاسد در هر نهادی است و مجلس به دلیل جایگاه مهم قانون گذاری ، از حیث پاک بودن از مفاسد ، باید نمونه ای برای دیگران نهادهای نظام اسلامی باشد. جریان عدالت خواه این انتظار را از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی داشت تا با عملکرد خود نشان دهنده جدیت در پیگیری مطالبه صریح مقام معظم رهبری، و نیز گام برداشتن در جهت شفافیت باشد ، اما متاسفانه این امر محقق نشد. همانطور که بارها نمایندگان مجلس در نطق های خود به این نکته اشاره نموده اند که اگر طرحی بدون فوریت بخواهد بررسی شود، بیش از یک سال طول خواهد کشید خدا نکند که مخالفت با فوریت طرح مذکور به دلیل خرید وقت یا همان وقت کشی باشد.
جنبش عدالتخواه دانشجویی مطالبه ی این امر را از رییس مجلس شورای اسلامی وظیفه خود می داند و در راستای اوامر مقام معظم رهبری که مسئولین را به پاسخگویی و برگزار نمودن جلسات دانشجویی امر نمودند، از ایشان جهت برقرار نمودن جلسه ای جهت پاسخگویی به جریان عدالتخواه در یکی از دانشگاه های تهران دعوت به عمل می آورد.»
این نامه چند بار خدمت دفتر ریاست محترم مجلس ارسال شد. و تا حالا پاسخی دریافت نشده است.
بخشی از اشکالات موجود در مجلس شورای اسلامی
ساختارهای مجلس ایرادات بنیادی دارد
درخصوص مجلس برخی ایرادات و مشکلات ساختاری آن است. یعنی ربط مستقیمی به مجلس ششم، پنجم یا هفتم ندارد و تا وقتی این اشکالات مبنایی و ساختاری حل نشود، مجلس هشتم و نهم و مجالس بعدی هم از این آسیبها رنج خواهند برد. طراحی ساختار مجلس مشکل دارد. یک بخشی هم برمی گردد به اینکه چه کسانی برگزیده شدند. به همین خاطر هر چقدر ما سعی کنیم نمایندگان مطلوبتری را روانه مجلس کنیم، تا این اشکالات ساختاری و مبنایی برطرف نشود باز هم مجلس در انجام وظایف خودش ناتوان خواهد بود.
انفعال
نمایندگان مجلس بار بسیار سنگینی بر دوش دارند. مجلس نباید تبدیل به تصویب کننده صرف لوایحی شود که از دولت می رسد. پس نمایندگان باید طرح بدهند. طرح های ساختاری، کلان نگر و طرح هایی که محصول فهم صحیح و جامع شرایط باشد. نشود که مجلس اسیر روزمرگی بشود و لوایح به شدت مسئله دار و نادرست را که این سازمان و آن وزارتخانه می نویسد د رچارچوب همان روابط ناسالم قدرت- ثروت تصویب کند.
شکلگرایی
مجلس هنوز گرفتار آیین نامه داخلی است که به شدت شکل گرا است و ابزارها، روش ها و تشریفات را بر اصول کلی و اهداف، ترجیح می دهد. گرفتار شدن مجلس در این آیین نامه داخلی مصداق کامل شکل گرایی است. این آیین نامه از زمینه ها و از مسائل مستحدثه حرفی نمی زند. فقط حداقل ها را بیان می کند. مثلاً می گوید کمیسیون ها باید به فلان امور بپردازند، اما نمی گوید چگونه. نباید به آیین نامه داخلی به عنوان یک هدف و وحی منزل نگاه کرد.
جزئی نگری و غفلت از نگاه ساختاری
یعنی باید دید که آیا آنچه تبدیل به یک معضل برای پارلمان و به طور کلی حکومت ما شده، برخورداری نمایندگان از حقوق و مزایای آشکار و رسمی شان است یا برخورداری های غیررسمی، زیرزمینی و رانتی. باید بر روی محو رابطه ساختاری قدرت- ثروت تمرکز کرد. افراد نباید به دلیل جایگاهشان در حکومت به امتیازات اقتصادی ویژه دسترسی داشته باشند. این فرصت های ویژه را باید سوزاند. موافقت های اصولی گرفتن، شرکت های اقتصادی تأسیس کردن، به فکر بازنشستگی بودن، به فکر بعد از نمایندگی شان بودن و… باید اینها را از ریشه خشکاند و تا این کار انجام نشود عدالت معنا ندارد. اذهان باید آموزش ببینند که نگاه ساختاری بکنند.
ادامه را از جزوه مطالعه بفرمایید:جزوه آسیب شناسی مجلس شورای اسلامی
