صفحه نخست

جنبش عدالت‌خواه دانشجویی در اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد، در تقابل با انحراف از آرمان‌های اصیل انقلاب، اشرافی‌گری، شکاف طبقاتی ناشی از سیاست‌های توسعه و غلبه دوگانه ساختگی جناح‌های سیاسی متولد شد. در شرایطی که فضای عمومی کشور غرق در جنجال‌های سیاسی بود و بخشی از جریان‌های انقلابی نیز توان خود را صرف پاسخگویی به شبهات عقیدتی یا مواجهه‌های سطحی با معارضان انقلاب اسلامی می‌کردند، جمعی از دانشجویان و طلاب با رجوع مستقیم به نهج‌البلاغه، صحیفه امام خمینی، گفتارهای بنیانگذاران انقلاب اسلامی و پیام‌های مطالبه‌گرانه رهبری در حوزه مبارزه با فساد و تحقق عدالت، علم عدالت‌خواهی را برافراشتند. پیام هشت ماده رهبر شهید انقلاب در خصوص مبارزه با مفاسد اقتصادی و پیام 6 آبان‌ماه 1381 به همایش جنبش دانشجویی از مهم‌ترین محرک‌ها برای شکل‌گیری این جنبش بود. این حرکت خودجوش با تاکید بر تمایز میان «اسلام ناب مستضعفین» و «اسلام سرمایه‌داری و مرفهین بی‌درد» مسائل جدیدی را فضای سیاسی کشور فریاد زد و تاکید خود را بر روی مبارزه همه جانبه بر سر تحقق عدالت در شئون مختلف حکمرانی قرار داد. هسته‌های دانشجویی در دانشگاه‌هایی چون علم‌و‌صنعت، شریف، امام صادق (ع) و برخی هسته‌های طلاب و تشکل‌های مردمی در شهرهای نظیر قم و مشهد کانون‌های اصلی شکل‌‍گیری این جنبش بودند. ایستادن در برابر رویکردهای مناسکی و میان‌تهی، نقد مقدس‌مابی و تلاش برای احیای نقد درون‌گفتمانی و بازگشت به ارزش‌های بنیادین انقلاب اسلامی و مبارزه با عقب‌ماندگی در عدالت، از اولویت‌های اصلی این جنبش بود.

کنشگری این جنبش بر پایه اقداماتی مبتکرانه و میدانی شکل گرفت؛ از کارتن‌خوابی در سرمای زمستان مقابل نهادهای مسئول تا برگزاری محاکمه‌های مردمی، تحصن علیه پولی‌سازی آموزش عالی و شکل‌دهی به تجمعات مطالبه‌گرانه در برابر نهادهای انتصابی و قضایی. دانشجویان عدالتخواه با فهمی توحیدی از کنش عدالتخواهانه که ابعاد فراملی نظیر دفاع از آرمان آزادی فلسطین و ستیز با استکبار خارجی را نیز شامل می‌شد، توانستند از طریق شبکه رسانه‌ای مکتوب و نوپای خود مانند نشریۀ «خیزش» و شبکه‌سازی در فضای دانشجویی گفتمانی پیشرو و مستقل را پایه‌گذاری کنند. گفتمانی که قیام در برابر استکبار، خواه خارجی و خواه داخلی را وظیفۀ حاکمیت و مردم و برای ساخت جامعه‌ی توحیدی میدانست. گفتمانی که عدالت و مبارزه با فقر و فساد و تبعیض را نه ابزاری برای بازی‌های سیاسی، بلکه معیار اصلی مشروعیت و کارآمدی حکومت اسلامی فهم می‌کرد.

برای آشنایی بیشتر با تاریخچه شکل‌گیری و کنش‌های جنبش عدالتخواه به بخش جزوات «تولد یک جنبش» مراجعه بفرمایید.