بررسی سکولاریسم در شبکه قرآن!

در مصاحبه با مدیر شبکه مطرح شد:

يكي از بهترين اين فرصتها را به رديابي جريان سكولاريسم، آن هم در شبكه‌اي به اسم مبارك «قرآن» اختصاص داده‌ايم، حكايتي است كه گويا تسلسل بايدش! يك دليلش اينكه اگر سكولاريسم را در شبكة قرآن ثابت كنيم، خودبه‌خود تكليف باقي شبكه‌هاي سازمان معلوم خواهد شد!


اشاره:
چندي ا‌ست توفيق مصاحبه با برخي از مديران صدا و سيما را داشته‌ايم. اينكه چرا يكي از بهترين اين فرصتها را به رديابي جريان سكولاريسم، آن هم در شبكه‌اي به اسم مبارك «قرآن» اختصاص داده‌ايم، حكايتي است كه گويا تسلسل بايدش! يك دليلش اينكه اگر سكولاريسم را در شبكة قرآن ثابت كنيم، خودبه‌خود تكليف باقي شبكه‌هاي سازمان معلوم خواهد شد! دلايل بعدي را نيز از خلال مصاحبه مي‌توان به دست آورد. با تشكر و قدرداني از مديريت شبكه، مصاحبه را مي‌خوانيم. (البته شايد ديگر لازم به ياد آوري نباشد كه اين مصاحبه مربوط به چند ماه قبل است و بسياري از افعال مضارع آن ماضي شده!)

اين موضوع مطرح شده كه برنامه‌هاي شبكه قرآن بيشتر راديويي است تا تلويزيوني. نظر جناب‌عالي در اين باره چيست؟

ما با اينكه بگوييم اگر تصوير را ببنديم صدا كفايت مي‌كند، قطعاً موافق نيستيم، به اين لحاظ كه غالب برنامه‌هاي سيماي قرآن حتي قرائتها، داراي وجه تصويري است تا مخاطب بتواند راحت‌تر با آنها ارتباط برقرار كند. مثلاً وقتي كه آيه‌اي قرائت مي‌شود، تصوير و ترجمه آن و حتي تصوير قاري بر صفحه تلويزيون منعكس مي‌شود كه قطعاً راديو داراي چنين وجهي نيست.
مجالس باشكوه قرائت قرآن، يا تصاوير مستند داراي مضامين قرآني،‌ هيچ يك منطبق بر ساختار صدا نمي‌باشند،‌ بنابراين در بدترين حالت، از تصوير بي‌نياز نيستيم و صرف شنيدن صدا كفايت نمي‌كند. برنامه‌هاي ديگر هم به طريق اولي به تصوير نياز دارد. مثل برنامه‌هاي آموزشي كه همراه با صوت تأثيرگذاري بيشتري دارند ـ به همين منوال، صحيح‌خواني قرآن، تجويد و موارد مشابه ـ نيازمند تصوير است و ديدن استاد در آموزش الزام دارد.
علاوه بر اينها همه برنامه‌هاي نمايشي مي‌توانند در ساختار تصوير و قالب تلويزيوني مطرح شوند كه البته اينها در توان راديو نيست. لذا بايد از قابليتهاي تلويزيون استفاده كنيم كه حتماً در آينده با قوت بيشتري بهره خواهيم گرفت و به تعبير برخي دوستان، تلويزيوني‌تر خواهيم شد.

تأسيس شبكه‌اي مستقل به نام «قرآن»‌ تا چه حد بر اساس ضرورتها و خواسته‌هاي مردم صورت گرفته است؟

ضرورت ايجاد شبكه قرآن را در گفت‌وگوهايم عرض كرده‌ام. يكي از ضرورتها اين است كه به تعبير حضرت امام (ره)، صدا و سيما يك دانشگاه عمومي است كه بايد براي ارتقاي سطح معرفتي و ديني فعاليت كند؛ يعني موظف است تا مردم را به لحاظ معرفتي ارتقاء ببخشد. معرفت قرآني و ديني اقتضاء مي‌كند كه اين رسانه به آن بپردازد. در وهلة بعد، صدا و سيما به عنوان رسانه ملي، زبان تبليغي نظام است، لذا وظيفه دارد مباني نظام را هر چه بيشتر تبيين كند و توسعه دهد. ضرورت ديگر مخاطب است ـ صدا و سيما، ‌به عنوان سازماني كه مي‌خواهد كار حرفه‌اي انجام دهد، بايد مخاطبان خود را در نظر داشته باشد و تا آنجا كه مي‌تواند به بيننده قدرت انتخاب دهد. اقشار مختلفي از مردم طالب برنامه‌هاي ديني و قرآني هستند و شما مي‌توانيد در ايام خاص، اين خواسته‌ها را دريافت كنيد. به عنوان نمونه، در ايام ماه مبارك رمضان يا محرم و صفر انگيزه‌ها كاملاً ديني و قرآني است يا در مواردي كه برنامه‌هاي ديني توسط سازمانهاي مختلف در خارج از كشور برگزار مي‌شود با خيل علاقه‌مندان مواجه مي‌شود.
همه اينها بيانگر چنين درخواستي است. ما كشوري هستيم متدين كه مردم‌ آن علايق ايدئولوژيكي دارند و علاقه‌مند به اسلام و قرآن‌اند و بايد به آنان پاسخ داد. بسياري از فرستنده‌ها پس از دريافت طومارهاي نظرات مردمي ‌ايجاد شده‌اند، همين الان شهرهاي زيادي داريم كه درخواست كرده‌اند برنامه‌هاي قرآني به آنجا نيز ارسال شود.

كدام شهرها يا استانها؟

خوزستان، گلستان و چند استان ديگر آنها از مسئولان ارشد نظام خواهان آن هستند كه اين برنامه‌ها توسعه پيدا كند و اين خواست هميشگي آنهاست.

به نظر ما شبكه قرآن كم‌تجربه نيست و سالهاست كه فعاليت مي‌كند. بفرماييد تا كنون چند ساعت پخش داشته‌ايد؟ گويا از سالهاي قبل، شبكه قرآن در شبكه‌هاي ديگر هم به پخش برنامه مي‌پرداخته است،‌ در شبكه يك، ‌دو و همچنين در راديو سالهاست كه پخش دارد.

ما از امسال پخش 24 ساعته داريم كه چيزي حدود پنجاه درصد آن توليدي است. حدوداً مي‌توان گفت شبكه،‌ هشت هزار ساعت پخش داشته است. چهار هزار ساعت آن مربوط به دوران جديد (يعني 24 ساعته شدن شبكه) است و چهار هزار ساعت مربوط به قبل از آن است.
البته هنوز براي آنكه اين شبكه به حد مطلوب برسد، زود است. الان دوازده شهر داراي فرستنده سيماي قرآن هستند و به طور مستقل شش ماه است كه برنامه پخش مي‌كنند. (از ماه رمضان به بعد) پخش برنامه‌هاي اين شبكه در شبكه‌هاي ديگر را خيلي نمي‌توان ارزيابي كرد. اما كلاً از حجم ارتباطات مردمي با شبكه مي‌توان يك دورنماي قابل قبولي را تصور كرد. هم‌زمان با توسعة فرستنده‌ها و گستردگي پخش امواج، به همان ميزان مي‌توان انتظار داشت كه مخاطبان نيز افزايش پيدا كنند.

اگر اجمالا‌ً سكولاريسم را «جدايي دين از سياست» تعريف كنيم،‌ تا به حال نسبتي بين شبكه قرآن و سكولاريسم، به معناي كلي «جدايي دين از دنيا» احساس كرده‌ايد؟ بفرماييد در اين شبكه چه تعريفي از قرآن داريد و بر اين اساس مخاطب خود را چگونه تعريف كرده‌ايد؟

نه،‌ اين گونه نبوده! معني كلي و ساده سكولاريسم اين است كه دين را يك مسئله شخصي مي‌داند و تدبير امور جامع