تفاوت علی(ع) با سایر انقلابیون

دکتر علی شریعتی

جرداق می گوید که: "همه رهبران عالم (قبل از روی کار آمدن)، رهبران بزرگ و مترقی و انقلابی بودند و وقتی که روی کار می آمدند محافظه کار می شدند، بر خلاف علی که هم در دوره ای که حکومت دستش نبود انقلابی بود و هم وقتی که حکومت دستش آمد انقلابی ماند."

غالب رهبران جهان دو دوره دارند: یکی دوره انقلابی، که در برابر قدرت حاکم مبارزه می کنند و می جنگند و بینش و برداشت و رفتار انقلابی دارند، و دیگری دوره ای که روی کار می آیند، که بر عکس، گرایش کم یا بیش محافظه کارانه ای می یابند و به قول خودشان دوره زندگی آرام و دوره مصلحت اندیشی های ملی و قومی پیش می آید.

بر عکس، علی(ع)، در موقعی که زمام حکومت را به دست ندارد و غصب کنندگان حق او، روی کارند و بعضی دیگر، همه ارزش ها و همه روابط و ضوابط اسلامی را – حتی در ظاهر – رعایت نمی کنند. در این دوره که علی – از نظر مسئولیت اجتماعی – یک فرد است و مقام غیر رسمی است، و قدرت دست دیگران است، و او رهبر اقلیت است، در اینجا مبارزه انقلابی ندارد و به خاطر "وحدت"، تحمل می کند؛ و بر عکس، از وقتی که روی کار می آید و حکومت را به دست می گیرد و خودش زمامدار رسمی جامعه می شود، دوره انقلابی آغاز می شود و دست به انقلاب می زند. و شاید اولین انسانی است در تاریخ بشر که هنگامی که قدرت دستش نیست، به خاطر حفظ قدرت جامعه و این ایمان و عقیده در برابر دشمن خارجی، ساکت است، و وقتی که حکومت به دستش می آید و بر اوضاع مسلط می شود، انقلابی می شود. 

این است که پنج سال دوره انقلابی در زندگی علی، دوره حکومتش است.

این غیر از حرف "جرج جرداق" است. جرداق می گوید که: "همه رهبران عالم (قبل از روی کار آمدن)، رهبران بزرگ و مترقی و انقلابی بودند و وقتی که روی کار می آمدند محافظه کار می شدند، بر خلاف علی که هم در دوره ای که حکومت دستش نبود انقلابی بود و هم وقتی که حکومت دستش آمد انقلابی ماند." این حرف درستی است، اما با آنچه من می گویم کمی اختلاف دارد، و آن این است که وقتی زمام امر دستش نیست، به خاطر حفظ قدرت، انقلاب نمی کند و تحمل می کند؛ انقلابی بودن و انقلاب کردن را از وقتی آغاز می کند که رسما حاکم است و قدرت در دستش است.

این است که پنج سال دوره انقلاب در زندگی علی، به عنوان یک رهبر، دوره پیش از رسیدنش به حکومت نیست، (بلکه) دوره حکومتش است، و آغاز دوران انقلابی در زندگی او، از نظر اجتماعی، آغاز روی کار آمدنش از نظر سیاسی است.

بنابر این زندگی علی تقسیم می شود به سه فصل : ۲۳ سال جهاد برای مکتب، ۲۵ سال تحمل برای وحدت و ۵ سال انقلاب برای عدالت.

—————————————————————————————————————-
منبع: معلم بزرگ انقلاب دکتر علی شریعتی – مجموعه آثار ، جلد 26 : علی "ع" ، صفحات 78 و 79 
(به نقل از آب و آتش)