خاورمیانه جدید و استراتژی رسانه‌ای جمهوری اسلامی

در حالی که در روزهای اخیر امواج بیداری اسلامی در جهان اسلام از شمال آفريقا تا جنوب عربستان و از اردن تا يمن جنبش‌های عدالتخواهانه‌ای را ایجاد نموده است كه چشم جهانيان را به خود خيره كرده است نگرانی‌هایی در مورد نحوه واکنش جمهوری اسلامی به این وقایع وجود دارد . اگر چه این خیزش، […]

در حالی که در روزهای اخیر امواج بیداری اسلامی در جهان اسلام از شمال آفريقا تا جنوب عربستان و از اردن تا يمن جنبش‌های عدالتخواهانه‌ای را ایجاد نموده است كه چشم جهانيان را به خود خيره كرده است نگرانی‌هایی در مورد نحوه واکنش جمهوری اسلامی به این وقایع وجود دارد .

اگر چه این خیزش، استراتژی و راهبرد دنیای استکبار درباره خاورمیانه (به ویژه استراتژی منزوی سازی ایران) را به چالش کشیده و فرصتی استثنایی در اختیار ما قرار داده است، اما این خطر حس می‌شود که این بار نیز دشمنان انقلاب اسلامی همانطور که در انتخابات سال 88 موفق شدند با استفاده از کندی و نقاط ضعف  سیستم اطلاع‌رسانی و تبلیغاتی جمهوری اسلامی فرصت استثنایی انتخابات را که می‌توانست به مظهر اقتدار جمهوری اسلامی در دنیا تبدیل شود را به تهدیدی مستمر تبدیل کرده و شیرینی آن را در کام مردم تلخ کنند، از طریق قراردادن مسؤولان در موضعی انفعالی این تجربه را تکرار کنند.

به عنوان مثال می‌توان به این سؤال پرداخت که چرا وقایعی مانند 25 بهمن تهران که در قیاس با موارد مشابه خود حتی در کشورهای غربی (به عنوان مثال شورش‌های فرانسه  و تظاهرات دانشجویان انگلیس) بسیار کوچک است،  انعکاسی بسیار بالاتر از وزن واقعی خود در فضای رسانه‌ای داخلی و خارجی پیدا می‌کند.در این زمینه چند نکته قابل اشاره است.

علی رغم این که نقطه اتکا و برتری جمهوری اسلامی در جدال با جریان استکبار در حوزه مقابله نرم است از جریان فتنه دو سال پیش تا کنون همواره برخورد سخت افزاری وجه غالب واکنش نهادهای انتظامی و امنیتی کشور بوده است. بر اساس این رویکرد ایجاد محدودیت‌ از طریق فیلترینگ اینترنت و سایت‌های خبری و ایمیل، انسداد امکان ارسال پیامک و ارسال امواج پارازیت ماهواره‌ای و سانسور کامل هر گونه خبر در رسانه‌های داخلی ابزار اصلی جلوگیری از شکل‌گیری آشوب‌ است.

اگر چه همانطور که رصد فضای داخلی و نظرسنجی‌های متعدد نهادهای دانشگاهی و امنیتی غربی (پیپا ، دانشگاه مریلند و …) نشان می‌دهد فتنه دو سال اخیر در داخل کشور موجب استحکام بیشتر نظام و افزایش سطح اعتماد به مسؤولان و نهادهای دولتی و ارتقا سطح بصیرت مردم شده است(و این نکته‌ای است که رهبر معظم‌انقلاب نیز هوشمندانه از آن به واکسینه شدن در برابر میکروب‌های سیاسی تعبیر کردند)، اما نمی‌توان انکار کرد که انعکاس این وقایع در خارج از مرزهای کشور و به طور خاص در جهان اسلام، به دلیل ضعف رسانه‌ای حاکم بر دستگاه‌های تبلیغاتی بین‌المللی جمهوری اسلامی به طور وسیعی منجر به تضعیف الگوی انقلاب اسلامی در جهان اسلام و بعضا در میان جریان‌های اسلام‌گرا شده است. تاثیر این امر را می‌توان در تلاش بخشی از جناح‌های منفعل انقلابیون کشورهای عربی به تبری از این الگو و تشبه‌جویی به عدالت و توسعه ترکیه جستجو کرد.

در حالی که در تظاهرات گسترده و آرام قشر نخبه و تحصیلکرده جامعه انگلیس (دانشجویان) در اعتراض به افزایش 3 برابری شهریه‌های دانشجویی رسانه‌های وابسته به طیف حاکم این کشور از طریق برجسته‌سازی بعضی صحنه‌های خاص (مثل پرتاب کپسول آتش‌نشانی از سوی یکی از دانشجویان و پرتاب تخم مرغ به سمت ماشین شاهزاده بریتانیایی) به شکل موفقیت‌آمیزی سعی در ترسیم چهره‌ای لمپنیستی صرف از معترضان داشتند (چنین رویکردی در نحوه انعکاس اجتماعات گروه‌های چپ در اعتراض به اجلاس‌ گروه 20 در انتاریو توسط رسانه‌های آمریکایی نیز به وضوح قابل مشاهده بود) ،صدا و سیمای جمهوری اسلامی همچنان با هدف خیرخواهانه عدم تضعیف نظام از نمایش آشوب‌های کاملا بی‌هدف لمپن‌های بالاشهرنشین در 25 بهمن هراس دارد.

در جایی که بی‌بي‌سي همچون ساير رسانه‌هاي غربي با اطلاع رساني به ظاهر بي طرفانه ولي در قالب واژه ها، اصطلاحات و عبارات جهت‌دار و اغلب مغرضانه و وزن‌دهی سلیقه‌ای به واقعیت‌ها، هدف خود را  براي مخدوش و بحراني نشان دادن اوضاع داخلي و موقعيت خارجي جمهوري اسلامي ايران  پی‌گیری می‌کند (به طوری که معمولا پيدا كردن رگه هاي القايي در ميان اخبار برای مخاطب عام به راحتی میسر نیست) ، رسانه‌های دولتی ما همچنان بر حذف کامل یک طرف ماجرا و برجسته‌سازی غیرهنرمندانه و کیلویی طرف دیگر اصرار دارند . در این امر حتی رسانه‌های بین‌المللی مثل العالم و پرس‌تی‌وی که طبیعتا فاقد بهانه‌های امنیتی بوده و با شبکه‌های متعدد همزبان در حال رقابت می‌باشند نیز دست کمی از شبکه‌های داخلی ندارند. به عنوان یک مثال برجسته در این زمینه می‌توان به نحوه واکنش صدا و سیما به حادثه  قتل نداآقا سلطان اشاره نمود که پس از یکسال سکوت که همراه با مانور هنرمندانه رسانه‌های دشمن بود تنها با استفاده از قالب یک مستند به این موضوع پرداخت .

به نظر می‌رسد در صورت غلبه نگاه فعالانه فرصت ساز بر رویکرد منفعلانه تهدید محور و توجه جدی به حوزه برخورد نرم در کنار  اتخاذ هوشمندانه تدابیر سخت‌افزاری لازم تهدیدهای موجود برای نظام نه تنها به راحتی قابل کنترل می‌باشند بلکه می‌توانند تبدیل به فرصتی برای تقویت آن شوند. در فضای بین‌المللی نیز توسعه ارتباط فعال با سازمان‌ها و نهادهای عدالتخواه و همسوی خارجی و افزایش جنس فعالیت‌های روشنگرانه‌ای که در داخل از کشور به تمییز حق از باطل در فضای غبارآلود موجودکمک نمود، می‌تواند از طریق توسعه و توانمندسازی نهادها و افراد حقیقی و حقوقی فعال کشور در این حوزه (به ویژه جهان اسلام) به تبیین  و تقویت الگوی انقلاب اسلامی کمک کند.