توقع ارزش هاي اسلامی و انساني از مجلس شورای اسلامی

علیرضا عالمی/ وقتی جملات امام خمینی (ره) را به شکل شاخص و معیار نگاه کنیم، به چنان ابزاری دست پیدا می کنیم که هیچ فتنه و طوفانی، چه درونی و چه بیرونی، نتواند ما را بلرزاند. رهبر معظم انقلاب هم به مناسبت های گوناگون به شاخص های راه امام اشاره کرده اند که به یقین […]

علیرضا عالمی/ وقتی جملات امام خمینی (ره) را به شکل شاخص و معیار نگاه کنیم، به چنان ابزاری دست پیدا می کنیم که هیچ فتنه و طوفانی، چه درونی و چه بیرونی، نتواند ما را بلرزاند. رهبر معظم انقلاب هم به مناسبت های گوناگون به شاخص های راه امام اشاره کرده اند که به یقین می توان آنها را مولفه های بصیرت نامید. یکی از این شاخص ها که توسط حضرت امام (ره) ارائه شده است، تعریف و تمجید از یک طرف، و ناسزا و ناراحتی دشمن از طرف دیگر است.

«ما بايد بنيان را محكم كنيم و به دسته بعد دهيم تا پيش خدا مقصر نباشيم. بايد هيچ سستى نكنيم و از اين ترس نداشته باشيم كه فلان راديو يا دولت خارجى چه مى‏ گويد، راديوها بايد به ما فحش بدهند. آن روزى را كه امريكا از ما تعريف كند بايد عزا گرفت. آن روز كه كارتر و ريگان (1) از ما تعريف كنند معلوم مى ‏شود در ما اشكالى پيدا شده است، آنها بايد فحش دهند و ما هم بايد محكم كارمان را انجام دهيم.» (2)

یکی دیگر از این شاخص ها، شاخص تشخیص رفتارهای الهی از شیطانی است. حضرت امام خمینی (ره) این شاخص را اینگونه تعریف نموده اند:

«محك تشخيص معيار الهي از شيطاني، آن است كه پس از مراجعه به خود، بيايد كه آنچه كه او مي خواهد، نفس عمل است، گر چه اين كار را ديگري انجام دهد» (3)

اما نکته ای که در این مطلب وجود دارد این است که حضرت امام این مطلب را در چه شرایطی و خطاب به چه کسانی مطرح کرده اند. هر چند که این موضوع برای تمامی رفتارها و شرایط، صادق است. اما آنچه باید مورد توجه قرار گیرد، این است که این پیام خطاب به نمایندگان مجلس شورای اسلامی است. شاید این موضوع برای انتخاب نمایندگان شایسته، شاخص مناسبی به دست ما بدهد.
آنچه در ادامه می آید، بخشی از پیام حضرت امام خمینی (ره) به مناسبت گشايش دومين دوره مجلس شورای اسلامی و با موضوع رسالت و وظايف نمايندگان مجلس شوراي اسلامي و تعيين اولويت هاي مجلس است.

«… اينك تذكراتي برادرانه و مخلصانه به حضرات نمايندگان محترم -حفظهم الله تعالي و ايدهم- عرضه مي دارم باشد كه نافع شود. و ذكر فان الذكري تنفع المومنين.(4)
1- …
2- …
3- …
4- مي دانيد و مي دانيم كه مجلس شوراي اسلامي داراي وظايف بزرگ و ظريف مي باشد؛ چرا كه در كشوري كه مردم براي اسلام و حكومت اسلامي و اجراي قوانين نوراني قرآن كريم و قطع ظلم و ستم به هر نحو و از هر نوع باشد قيام كرده اند و شما را به مجلس فرستاده اند، مجلسي كه منعكس كننده اقوال و احوال و طرز روحيه و افكارتان است و از آنجا كه همه اينها به صورتي وسيع در سراسر كشور و نيز در بسياري از كشورهايي كه موج راديو – تلويزيون به آنجا مي رسد و گاهي در تمام دنيا به واسطه رسانه هاي گروهي جهان، منتشر مي شود، لازم دانستم به حكم وظيفه و اخوت اسلامي به بعضي از آنها اشاره كنم. و اين اموري است كه اسلام و اخلاق اسلامي و ارزشهاي انساني و ملت هاي متعهد اسلام از آنان خصوصا، و از همگان عموما توقع دارند.

الف) كيفيت برخورد با يكديگر در محيط مجلس و مباحثات بين مخالف و موافق؛
از نمايندگان متوقع است كه مراعات آداب اسلامي در محاورات بشود؛ و انگيزه آن يافتن حق و راه حل باشد و اين امور در محيط دوستي و صفا چون بحث هاي علمي در محيط مدارس فقاهتي كه مقصود، يافتن واقعيت نه تحميل عقيده است، آقايان را بهتر و آسانتر به حقيقت مي رساند و مجادلات با حال غضب و عصبانيت انسان را از واقع دور مي كند و چون مقصود از بحثها يافتن طريق هر چه بهتر براي خدمت به اسلام و كشور و ملت است و از عبادات و مقربات الهي محسوب است، حقا لازم است از آنچه مخالف رضاي خداوند متعال است اجتناب شود و محيط مجلس طوري باشد كه علاوه بر يافتن راه صحيح براي شنوندگان، آموزنده اخلاق اسلامي و آداب انساني باشد، كه اين خود يك عبادت ديگر است. و اگر خداي نخواسته در اين محيط مقدس مقصود كسي اعمال غرض و تحميل عقيده و احيانا تسويه حساب باشد كه قهرا به هتك يك مسلمان و رد و بدل الفاظ غير مناسب منجر مي شود علاوه بر آنكه از مسير حق دور مي شود و برخلاف آنچه وظيفه وكيل است مي باشد گاهي اشاعه فحشا در يك محيط بسيار وسيع است كه معصيتي عظيم است. اينجانب اميدوارم خداوند توفيق دهد كه همان سان كه جوانهاي عزيز رزمنده، سنگرها را به مسجد و معبد تبديل كردند، حضرات وكلا، مجلس را معبدي كنند منزه از اعمال و اقوال زمان طاغوت، تا مجلسي نمونه شود؛ باشد كه مجالس ديگر كشورهاي اسلامي از آن تبعيت كنند.

ب) كيفيت برخورد با دولت و وزرا و ساير كارمندان؛
شك نيست كه مجلس به همه امور كشور نظارت دارد؛ و حق نمايندگان است كه از هر انحراف و خلافي كه از وزرا و ادارات مي بينند به حكم قانوني جلوگيري كنند و دولت را تا حد استيضاح بكشانند. لكن فرقهاست بين نظارت و استيضاح، و بين عيبجويي و انتقامگيري. و اين فرق را همه كس پس از رجوع به وجدان خويش مي فهمد. انسان با كمي تفكر در حال خود تشخيص مي دهد كه احضار دولت يا وزير براي خدا و مصالح اسلام و كشور است و در آن جز هدايت و جلوگيري از انحراف و حفظ مصالح ملت چيز ديگري دخالت ندارد؛ يا از معيارهاي غيرالهي، چون حب و بغض، دوستي و دشمني، هواهاي نفساني چون خودنمايي، عرض اندام و از اين قبيل مكايد نفساني و شيطاني، برخوردار است. و محك تشخيص معيار الهي از شيطاني آن است كه پس از مراجعه به خود بيايد كه آنچه كه او مي خواهد نفس عمل است گر چه اين كار را ديگري انجام دهد؛ و يا آنچه را كه بدان سبب شخصي را احضار كرده است اگر از دوستان عزيز او سر مي زد، با او همان مي كرد كه با اين انجام مي دهد. و اين است معناي روابط و ضوابط و صراط مستقيم كه از ارزشهاي انساني برخوردار است. خداوند قادر ما را بر آن هدايت فرمايد و از مادستگيري كند.

مرحله اي ديگر: به فرض آنكه هيچ مقصدي جز حقجويي و جلوگيري از انحراف نباشد، در كيفيت اداي وظيفه و بيان اشكال مي توان معيار الهي و نفساني را تشخيص داد. معيار الهي آن است كه اثبات مدعا مبني بر استدلال و شواهد متقن باشد، و از كلمات نيشدار و اهانت آميز و كردار ناروا مبرا باشد. و در غير اين صورت، بايد دانست كه دست شيطان و نفس اماره بالسو در كار است و گوينده بازيچه هواي نفس است.

نمايندگان محترم و خواهران و برادران گرامي، مسئله بسيار مهم است. آبرو و حيثيت يك مسلمان يا يك انسان در كار است. چه بسا با يك انحراف شما يك انسان آبرومند در جامعه ساقط شود و شرف يك مومن خدشه دار گردد. اگر انحرافي ديديد، نخست بدون سر و صدا دنبال تحقيق رويد. پس از آنكه مسلما معلوم شد، قبل از كشيده شدن به مجلس با طرف به گفتگو بنشينيد، و مسئله را حتي الامكان با خود او حل كنيد. اگر در اين مرحله توفيق حاصل نشد، در كميسيون مربوط او را بخواهيد، و با كمك دوستان فيصله دهيد. و اگر فيصله نشد و شخص مذكور مي خواهد برخلاف مصالح اسلام و كشور وملت عمل كند و در انحراف پافشاري نمايد، حفظ مصلحت عمومي و اسلام مقدم است بر حفظ مصلحت شخص، هر كس باشد؛ در اين صورت تقاضا كنيد و با استدلال و منطق، بدون كوچكترين اهانت، مطلب را عرضه كنيد. و مهلت دهيد تا در محيطي آرام و بي تشنج از خود دفاع كند. در اين موقع مجلس به هر چه تكليف قانوني و شرعي دارد عمل كند، بي كوچكترين توهين. و ما همه بايد بدانيم كه مجرمي كه بالاترين جرم را دارد و به سوي چوبه دار مي رود، جز اجراي حد شرعي احدي حق آزار او را لفظا و عملا ندارد؛ و مرتكب، خود ظالم است و مستحق كيفر.

ج) از امور لازم التذكر راجع به نطق هاي قبل از دستور است؛
چه بسا كه ناطق احيانا گمان كند بي قيد و شرط و بي تعهد و تكليف بايد هر چه بخواهد بگويد، و به هر كس، چه حاضر جلسه و چه غايب، مي تواند به اصطلاح حمله كند، و ميزاني الهي و شرعي و اخلاقي در كار نيست و مسئوليتي حتي شرعي ندارد. و گاهي بعضي نطق ها موجب تاسف بسيار و تاثر است؛ و چه بسا كه اهانت به يك مسلمان و مومن را به حد اعلي مي كشاند و حيثيات انسانها را لكه دار مي كند؛ و گاهي ارقام و اقلام بسيار از گوشه و كنار اعم از صحيح و فاسد جمع آوري مي كند و با آبروي دولت و اشخاص، بلكه مجلس بازي مي كند؛ و مجلس شوراي اسلامي را بي توجه همچون مجلس طاغوت مي نمايد و مورد تاخت و تاز اعراض مسلمانان در سراسر كشور قرار مي دهد. آقايان مي دانند مجلس اسلامي كه حاصل سال هاي دراز رنج و زحمت و خون هاي محترم صدها هزار شهيد و جانباز است براي تحقق احكام نوراني اسلام و تحول از رژيم طاغوت به رژيم الهي-اسلامي است. نمايندگان آن بايد از اخلاق اسلامي بالا و والايي برخوردار باشند؛ و خداي بزرگ راحاضر و ناظر بر اعمال و گفتار خود بدانند، و از رفتار و گفتار رژيم هاي طاغوتي احتراز نمايند. و اگر خداي نخواسته كسي از حدود شرعي، چه در نطق هاي قبل از دستور و چه در مذاكرات و محاورات ديگر خارج شد، وظيفه فريضه بزرگ نهي از منكر را فراموش نكنند؛ كه خداي نخواسته حق و عرض و حيثيت مردم در مكاني كه حافظ مصالح اسلام و مسلمين و مردم كشور است ضايع نگردد بلكه وكلاي محترم در برخوردها و نطق ها، كه در همه جا منتشر مي شود آموزنده اخلاق كريم انساني و اسلامي باشند و مردم را به كيفيت سالم برخورد با يكديگر آشنا سازند كه اين خود يك خدمت بزرگ به اسلام و مسلمين و بشريت است. اينجانب با اينكه ميل نداشتم اين مسائل را به طور سرباز عرض نمايم لكن علاوه بر آنكه احساس تكليف شرعي نمودم اكيدا علاقه مندم كه قداست مجلس معظم و وكلاي محترم محفوظ باشد، تا الگويي باشند براي مجلس هاي جهان و مجالس آتيه ايران.

اين نكته نيز قابل ذكر است كه اگر در مجلس به كسي كه حاضر نيست و راه به مجلس ندارد كه از خود دفاع نمايد حمله اي شد، به او اجازه داده شود يا در مجلس از خود دفاع كند و اگر قانونا اشكالي در اين عمل مي بينند، راديو-تلويزيون و مطبوعات اين وظيفه سنگين را به دوش كشند؛ تا حق مظلومي ضايع نشود و شخصيتي بي دليل خرد نگردد و راهگشاي اين امر خود نمايندگان و رئيس محترم مجلس هستند كه با تعهدي كه دارند و مسئوليتي كه بر دوش آنهاست اين حق را به اشخاص غايب بدهند؛ تا به وسيله مجلس، كه نگهدار مصالح كشور و ملت است، حقي ضايع نشود و انساني مظلوم نگردد. و اگر به كسي چه از دولتي ها يا ديگران، تهمتي زده شد، حق شكايت به قوه قضاييه را دارد تا رسيدگي شود و مجرم تعقيب و تعزير شود. و اگر به يك وزارتخانه يا بنگاه تهمت زده شد حق دفاع با وزير و رئيس بنگاه است و حق شكايت دارند و قوه قضاييه تعقيب خواهد كرد. و بالجمله با هر ترتيب ممكن بايد از اين اعمال غير اسلامي جلوگيري شود. البته اين بدان معنا نيست كه مجلس از حق قانوني و شرعي خود دست بردارد، بلكه نمايندگان محترم در محدوده قانون و شرع آزاد و مختارند و هيچ كس نمي تواند از حقوق قانوني آنان جلوگيري نمايد.
د) …
ه) …
و) …

خداوند همه ما را از اين قيدهاي شيطاني رها فرمايد تا بتوانيم اين امانت الهي را به سرمنزل مقصود برسانيم و به صاحب امانت، حضرت مهدي موعود -ارواحنا لمقدمه الفدا- رد كنيم…
والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته.
روح الله الموسوي الخميني


*برداشت شخصی: انگار امام همین دیروز این پیام را نوشته است. برای امروز ما.


1- رؤساى جمهور امريكا: جيمى كارتر (از حزب دمكرات) و رونالد ريگان (از حزب جمهوريخواه).

2- صحيفه امام، ج‏18، صفحه 243

3- صحيفه امام، ج‏18، صفحه 459

4- سوره ذاريات، آيه 55: هر آينه تذكر و يادآوري مومنان را سود مي رساند.