بايد عطش مطالعه در جوانان ايجاد شود

اشاره: سردار سعيد قاسمي از جمله فرماندهان سال هاي دفاع مقدس است. راوي جنگي كه پس از سال هاي دفاع مقدس همراه با شهيد سيد مرتضي آويني عازم ديار جبهه ها بود. اين روزها در دهه 50 عمر خود، روزهاي جواني در جبهه را مرور مي كند. نام وي بيشتر در مراسم هاي يادبودي برده […]

اشاره: سردار سعيد قاسمي از جمله فرماندهان سال هاي دفاع مقدس است. راوي جنگي كه پس از سال هاي دفاع مقدس همراه با شهيد سيد مرتضي آويني عازم ديار جبهه ها بود. اين روزها در دهه 50 عمر خود، روزهاي جواني در جبهه را مرور مي كند. نام وي بيشتر در مراسم هاي يادبودي برده مي شود كه براي حاج احمد متوسليان و سيد مرتضي آويني برگزار مي شود و گاهي اوقات نيز مصاحبه هايي از وي منتشر شده است. يادداشت زير نظر وي را در زمينه فرهنگ مطالعه در بردارد:

***

ياست ها از مدت ها پيش تاكنون در خصوص تدابير ويژه اي براي افزايش سطح مطالعه در كشور آنگونه كه بايد و شايد موثر نبوده است. اما طي چند سال اخير اين سياست ها به گونه اي بوده است كه توانسته تا حدودي سرانه مطالعه را در كشور افزايش دهد و اميد است اين رويه ادامه پيدا كند.

حال آنكه دست اندر كاران بخش فرهنگي كشور مدام بر حجم انتقاداتشان از سرانه كتابخواني در ايران مي افزايند و به حال زماني كه ايرانيان تلف مي كنند، بي آنكه كتابي تورق كنند، افسوس مي خورند. هنگامي كه بر حجم اين انتقادات افزوده مي شود، بعضي ها به ويژه در هفته كتاب و كتابخواني يكي دو تا كتاب هم خريداري مي كنند، ولي اين كار هم سازگار نيست.

اما در نهايت مي بينيم كه علي رغم همه صحبت ها، سرانه كتابخواني در ايران همچنان اسفبار است. مشكل اصلي در اين نكته نهفته است كه فرهنگ آموختني است. اين آموزش از بدو تولد آغاز مي شود و سپس در مهد كودك ها، مدارس و رسانه ها به شكلي گسترده پي گرفته مي شود. انواع و اقسام كتاب هاي روانشناسي در بازار كشورهاي پيشرفته وجود دارد كه براساس نيازهاي جسماني و روحي هر گروه سني روانه بازار شده است. اين كتاب ها به والدين و مربيان مي آموزند براي هر گروه سني چه نوع كتاب هايي تهيه كنند.

والديني كه در اين كشورها زندگي مي كنند، مي دانند چگونه اطفال خود را با كتاب آشنا كنند و چگونه براي وي كتاب بخوانند كه با كتاب انس بگيرد. در كلاس هاي درس، كتاب داستان خوانده مي شود و بچه ها در هر مقطع تحصيلي كتاب هاي داستاني را به انتخاب خود و براساس علاقه شان انتخاب مي كنند تا در طول سال تحصيلي آنها را بخوانند و به اتفاق معلمان شان، تحليل كنند. ضمن اينكه كتابخانه هاي مدارس نيز مجهز است. در برنامه هاي ويژه كودكان نيز كتاب هاي داستان به طريقي جذاب خوانده مي شود.

در كشورهاي پيشرفته سياستگذاري مربوط به ترويج كتابخواني از بدو تولد آغاز مي شود و كودكان با كتاب انس مي گيرند و كساني كه از كودكي به كتابخواني عادت كرده باشند، بي شك در بزرگسالي خواندن كتاب را رها نمي كنند. كارشناسان اعتقاد دارند، در حال حاضر انواع و اقسام كتاب هاي مناسب كودكان در بازار وجود دارد. ضمن اينكه داستان هاي كهن ايراني سرشار از قصه هاي زيبا براي كودكان است. بنابراين به كارگيري سياست فرهنگي مناسب كمك مي كند نسل كتابخواني پرورش دهيم.

از سويي ديگر الگوهايي چون شهيد آويني مي تواند سرمشق جوانان و نوجوانان باشد، چرا كه اين شهيد بزرگوار در هر حال دست از مطالعه و يادگيري علم بر نمي داشت و آنقدر عطش علم و تحصيل داشت كه اطرافيان ايشان به وي غبطه مي خوردند.

بايد جوانان و نوجوانان و آحاد جامعه بدانند كه علامه دهر نيستند و با خواندن كتاب و مطالعه مي توانند سطح علم و يادگيري خود را افزايش دهند بايد افراد جامعه به گونه اي باشند كه عطش علم و يادگيري داشته باشند، نه اينكه از مطالعه فرار كنند.

 در حال حاضر رساله ملي به جاي ايجاد فرصت، غفلت ايجاد مي كند. به گونه اي كه با پخش فيلم هاي پوچ سرگرم كنند، دست به توليدات غافل كننده مي زند و در اين بين اين جوانان و نوجوانان هستند كه به ديدن اينگونه برنامه ها و فيلم ها از مطالعه باز مي مانند، اگر از يك جوان و حتي فردي دانشگاهي، از تاريخ و جغرافياي ايران سوال پرسيده شود، به درستي نمي داند و اطلاعات كافي ندارد دانشگاهيان در مقاطع فوق ليسانس و حتي بالاتر تسلط به يك زبان (انگليسي، عربي و…) ندارند، پس اين چگونه مداركي است كه سطح علمي و يادگيري در آن بسيار پايين است. دانشگاه ها فقط مدرك گرا و دانشجويان فقط مدرك بگير شده اند و در اين بين سطح علم و سواد هيچ جايگاهي ندارد.

بايد پايه هاي بنيادين آموزش و يادگيري از دوران كودكي به دانش آموزان آموخته شود و فرهنگ مطالعه در بين آنها به گونه اي رايج شود كه معضل فراري بودن از مطالعه و يادگيري برطرف شود. راديو و تلويزيون و حتي مطبوعات بايد به جاي توليد غفلت، فرصت ايجاد كنند جامعه ايراني نيازمند علم و دانش و يادگيري است. ما داراي فرهنگ غني هستيم و بايد آن را حفظ كنيم زيرا سرانه مطالعه در كشور نااميد كننده است. اين بدان معني است كه جوانان و نوجوانان حتي دروس تحصيلي خود را نمي دانند. اين درس گريزي و مطالعه گريزي بايد با برنامه هاي درست دولت برطرف و حل شود. نهاد كتابخانه ها تاكنون كارهاي خوبي انجام داده است و اميد است اينگونه كارها منجر به ترويج و بسط مطالعه در كشور شود.

 منبع: ماهنامه «مشرق» (وابسته به نهاد کتابخانه‏ های کشور)، شماره 7 (ارديبهشت 90)