رفتن به بالا

پیشنهادی عادلانه که صنعت برق را نجات می‌دهد

به گزارش عدالتخواهی ، صنعت برق کشور به دلیل اختلاف زیاد قیمت تمام شده تولید برق و هزینه پرداختی از سوی مردم، یارانه زیادی را به خود اختصاص داده است؛ به گونه ای که ادامه روند تخصیص یارانه به این حوزه باعث بدهی ۲۴ هزار میلیارد تومانی وزارت نیرو شده است. در حال حاضر قیمت تمام شده تولید برق برای هرکیلووات ساعت حدود ۴۰۰ تومان است که بدون در نظر گرفتن هزینه سوخت این مقدار به ۱۰۰ تومان خواهد رسید. این قیمت ۱۰۰ تومان بابت هزینه تبدیل سوخت فسیلی مانند گاز یا گازوییل به برق و هزینه های انتقال و توزیع برق است. از طرف دیگر میانگین هزینه پرداختی مردم به ازای هر کیلووات ساعت حدود ۶۰ تومان است و مابقی به عنوان یارانه از طرف دولت پرداخت می شود. بنابراین هر مشترکی که برق بیشتری مصرف کند، یارانه بیشتری را به خود اختصاص خواهد داد. شیوه قیمت گذاری فعلی برق به گونه ای است که مشترکین پرمصرف انگیزه ای برای رعایت الگوی مصرف ندارند و هزینه های پرداختی به گونه ای نیست که برای مصرف بیش از الگوی مصرف بازدارنده باشد.

این در حالی است که یکی از شیوه های هوشمندانه قیمت گذاری حامل‌های انرژی در بخش خانگی، استفاده از نظام تعرفه گذاری پلکانی افزایشی (IBT=Increasing Block Tariff) است. در این روش، هزینه مصرف متناسب با میزان افزایش آن بالا می رود؛ بنابراین مصرف بیشتر با یارانه بیشتری همراه نمی‌شود و مشترکین پرمصرف به جای عموم مشترکین در کانون افزایش هزینه قرار می گیرند. نظام تعرفه گذاری پلکانی افزایشی با توجه به روند مصرف عموم مردم، میزان مشخصی از هر حامل انرژی به عنوان «الگوی مصرف مجاز» تعریف می‌کند و هزینه مصرف کمتر از الگو، ارزان‌تر تعیین می‌شود. با عبور مصرف از مقدار الگو، قیمت به صورت ناگهانی افزایش می‌یابد تا مشترکین پرمصرف با پرداخت هزینۀ واقعی انرژی، رفتار خود را اصلاح کنند و فشار افزایش قیمت نیز از عموم مردم برداشته شود. این شیوه قیمت‌گذاری علاوه بر افزایش انگیزه مردم برای کاهش مصرف، به توزیع عادلانه یارانه در میان مردم کمک می‌کند.

در دولت یازدهم تاکنون ۲ مرتبه تعرفه برق افزایش پیدا کرده است؛ یک بار در اسفندماه سال ۹۲، افزایش ۲۴ درصدی و بار دیگر نیز در اسفندماه سال ۹۳، افزایش ۱۰ درصدی تعرفه برق خانگی برای همه پلکانهای مصرفی تصویب و اعمال شد. یکسان در نظر گرفتن افزایش تعرفه برق برای تمام پلکانهای مصرف، سیاست نادرستی در قیمت‌گذاری محسوب می گردد که باعث شده پلکانهای بالای مصرف برق انگیزه ای برای رعایت الگوی مصرف برق نداشته باشند. محاسبات نشان داده است به دلیل این تخصیص نادرست و ناعادلانه یارانه در حوزه برق پلکانهای بالای برق ماهیانه تا ۳۰۰ هزار تومان یارانه دریافت می نمایند.

اخیراً برخی خبرگزاریها از بررسی سناریوهای مختلف قیمت‌گذاری برای گام سوم افزایش قیمت برق در دولت یازدهم خبر داده‌اند. با توجه به توضیحات فوق، پیشنهاد می شود دولت برای اصلاح قیمت برق از شیوه های هوشمندانه ای چون نظام تعرفه گذاری پلکانی افزایشی استفاده گردد؛ در این صورت، علاوه بر افزایش درآمد وزارت نیرو و پرداخت عادلانه یارانه‌ها، انگیزه مشترکین پرمصرف برای رعایت الگوی مصرف انرژی افزایش می‌یابد.

عیار انلاین/سید مسعود احمدی